1. Tổng quan bệnh viêm họng
Viêm họng có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đi kèm với các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp trên như viêm VA, viêm amidan, viêm mũi, viêm xoang, cúm, cảm lạnh, sởi… Đa số trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu sức đề kháng yếu hoặc điều trị không đúng cách, đặc biệt khi nhiễm liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A, bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng.
2. Phân loại bệnh viêm họng
Dựa vào thời gian và tính chất viêm, viêm họng được chia thành:
- Viêm họng cấp tính: Kéo dài 1–2 tuần, thường do virus gây ra. Nếu không điều trị kịp thời, có thể tiến triển thành viêm họng mạn tính.
- Viêm họng mạn tính: Tồn tại lâu dài, tái phát nhiều lần. Gồm 3 thể chính:
- Viêm họng mạn tính xuất huyết
- Viêm họng mạn tính quá phát
- Viêm họng mạn tính teo
3. Nguyên nhân của bệnh viêm họng
Cấp tính: Thường do virus, sau đó có thể bội nhiễm vi khuẩn (liên cầu, phế cầu...). Lây qua giọt bắn (nước bọt, nước mũi).
Mạn tính: Liên quan đến viêm mũi xoang, viêm amidan mạn, trào ngược dạ dày – thực quản, tắc mũi kéo dài, tiếp xúc khói bụi – hóa chất – thuốc lá – rượu, cơ địa dị ứng.
4. Triệu chứng viêm họng thường gặp
- Đau rát hoặc ngứa họng, tăng khi nuốt/nói
- Khó nuốt
- Sưng hạch cổ/hàm
- Amidan sưng đỏ, có mủ hoặc mảng trắng
- Khàn giọng, nghẹt tiếng
- Có thể kèm sốt, ho, sổ mũi, hắt hơi, đau đầu, mỏi cơ, buồn nôn
Đặc điểm diễn tiến
- Cấp tính: Thường tự khỏi sau 3–5 ngày nếu sức đề kháng tốt.
- Mạn tính: Kéo dài, hay nặng buổi sáng, gặp nhiều ở người trưởng thành.
5. Biến chứng của bệnh viêm họng
Nếu viêm họng do virus, các triệu chứng thường giảm sau 3 – 5 ngày. Tuy nhiên, trường hợp viêm họng nặng do bội nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu tan huyết, bệnh có thể kéo dài và gây biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời, như:
- Viêm tấy hoặc áp xe quanh amidan, vùng họng, thành sau họng; hiếm gặp nhưng nặng là viêm tấy hoại tử vùng cổ.
- Biến chứng đường hô hấp: viêm thanh khí phế quản, viêm phổi, viêm tai giữa cấp, viêm xoang cấp.
- Biến chứng toàn thân: viêm thận, viêm khớp, viêm tim, nhiễm trùng huyết, choáng nhiễm độc liên cầu.
Với viêm họng mạn tính, nếu không điều trị đúng cách, bệnh sẽ kéo dài và dễ tái phát.
6. Chẩn đoán bệnh viêm họng
Bác sĩ sẽ khám và nội soi họng để xác định vị trí viêm. Một số xét nghiệm có thể được chỉ định, bao gồm:
- Xét nghiệm máu: phát hiện tình trạng bạch cầu và tốc độ máu lắng.
- Soi cấy dịch họng: tìm vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu, và phân biệt với nhiễm virus.
7. Điều trị bệnh viêm họng
Tùy nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ phù hợp:
- Viêm họng do virus: thường tự khỏi sau 3 – 5 ngày. Có thể súc miệng bằng nước muối ấm, ngậm kẹo trị đau họng, dùng máy tạo ẩm và nghỉ ngơi.
- Viêm họng do vi khuẩn: cần dùng kháng sinh và thuốc kháng viêm theo đúng chỉ định, đủ liều, ngay cả khi đã thấy khỏe để tránh tái phát hoặc kháng thuốc.
8. Phòng bệnh viêm họng
Để giảm nguy cơ mắc viêm họng, cần:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc với bề mặt công cộng hoặc người bị bệnh hô hấp.
- Tránh dùng chung đồ dùng cá nhân, che miệng khi ho/hắt hơi và vứt khăn giấy sau khi sử dụng.
- Giữ vệ sinh môi trường sống và làm việc; vệ sinh điện thoại, điều khiển TV, bàn phím máy tính định kỳ.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, vệ sinh răng miệng hằng ngày.
- Tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh đường hô hấp theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
- Điều trị triệt để các bệnh liên quan như viêm mũi, viêm xoang, viêm amidan, viêm VA hoặc trào ngược dạ dày – thực quản.
9. Kết luận
Viêm họng là bệnh lý hô hấp phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và thường diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu tan huyết, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho đường hô hấp và toàn thân. Việc chẩn đoán sớm, điều trị đúng nguyên nhân, tuân thủ phác đồ của bác sĩ cùng với các biện pháp phòng ngừa chủ động sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ tái phát và bảo vệ sức khỏe đường hô hấp lâu dài.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
