1. U xơ mạch vòm mũi họng là gì?
U xơ mạch vòm mũi họng là khối u lành tính xuất hiện ở vùng cửa mũi sau và vòm mũi họng. Khối u này có bản chất là sự tăng sinh các mạch máu kèm theo mô xơ bao quanh những hồ máu, khiến việc phẫu thuật dễ gây chảy máu nghiêm trọng.
2. Nguyên nhân u xơ mạch vòm mũi họng
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây u xơ mạch vòm mũi họng vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho rằng các yếu tố như viêm mạn tính vùng mũi họng và rối loạn nội tiết ở trẻ nam trong độ tuổi dậy thì có thể góp phần hình thành bệnh. U thường gặp ở trẻ nam từ 8 đến 12 tuổi.
3.Dấu hiệu u xơ mạch vòm mũi họng
U xơ mạch vòm mũi họng thường tiến triển âm thầm với các triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Những dấu hiệu thường gặp bao gồm:
- Ngạt mũi kéo dài, thường xuất hiện một bên, dần tiến triển sang cả hai bên khi khối u lớn hơn.
- Chảy máu mũi tự phát, thường ít, tự cầm nhưng tái diễn nhiều lần.
- Chảy nước mũi liên tục, chất nhầy nhiều trong cả hai hốc mũi.
- Ù tai, nghe kém do u chèn ép vùng vòi nhĩ.
- Mệt mỏi, khó thở do thiếu máu và tắc nghẽn đường thở.
Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể có thêm các triệu chứng:
- Mất hoặc giảm khứu giác.
- Đau tai một bên, lồi mắt, cứng hàm.
- Khẩu cái mềm bị đẩy lệch.
- Chảy máu mũi nhiều và kéo dài, có thể nguy hiểm cần cấp cứu.
- Đau tức vùng mũi, má, đáy sọ hoặc biến dạng khuôn mặt.
Chẩn đoán xác định:
- Nội soi mũi họng thấy khối u đỏ hồng, nhẵn, chiếm cửa mũi sau và lệch về một bên.
- Chụp CT có cản quang tĩnh mạch giúp xác định kích thước, vị trí u và hỗ trợ làm tắc mạch máu nuôi u trước phẫu thuật để hạn chế chảy máu.
4. Chẩn đoán phân biệt
Cần phân biệt u xơ mạch vòm mũi họng với các bệnh lý khác sau:
- U lành tính vùng vòm mũi họng: như u xơ thông thường, polyp xơ hóa, u nguyên sống tại đáy sọ…
- U ác tính vùng vòm: bao gồm lymphoma ác tính (lymphome malin), sarcoma…
- U di căn từ nơi khác đến vòm mũi họng: như từ mũi xoang, đáy sọ hoặc cột sống.
5. Điều trị u xơ mạch vòm mũi họng
Điều trị chủ yếu bằng phẫu thuật. Nếu u còn khu trú, phẫu thuật nội soi qua đường mũi giúp bóc tách và loại bỏ u hiệu quả, ít sang chấn.
Khi u lan rộng, có thể cần mổ mở qua các đường như cạnh mũi, xuyên khẩu cái… và có thể phối hợp với nội soi.
Trước mổ cần dự trù truyền máu do nguy cơ chảy máu cao.
Nếu u lan vào sọ, không thể mổ, có thể điều trị bằng estrogen hoặc xạ trị.
6. Biến chứng và tiên lượng u xơ mạch vòm mũi họng
U xơ mạch vòm mũi họng thường gặp ở trẻ nam tuổi dậy thì, dễ tái phát nếu không phẫu thuật triệt để lấy hết u và chân bám.
Biến chứng trong và sau mổ có thể gồm:
- Chảy máu nặng do tổn thương động mạch nuôi u, nhất là khi u lan vào đáy sọ; cần đông điện diện bám kỹ hoặc chụp mạch nút mạch, thắt động mạch nếu cần.
- Tai biến gây mê như tụt ống thở, tràn khí màng phổi.
- Tắc mạch sau nút mạch, có thể gây mù (tắc động mạch mắt).
- Dò dịch não tủy khi u lan vào đáy sọ, cần phẫu thuật bịt kín vị trí rò.
- Tụ máu ổ mắt nếu tổn thương mạch vùng hốc mắt, cần xử lý bằng thuốc kháng sinh, giảm phù và chống viêm.
7. Kết luận:
U xơ mạch vòm mũi họng tuy lành tính nhưng diễn tiến phức tạp, có nguy cơ tái phát và biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị đúng cách. Cần phát hiện sớm, điều trị kịp thời – ưu tiên phẫu thuật nội soi khi u còn khu trú – để giảm nguy cơ tái phát và biến chứng nặng. Khi trẻ có biểu hiện bất thường như chảy máu cam kéo dài, ngạt mũi... cần đưa đến cơ sở y tế để được khám và điều trị sớm.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
