Tổng quan chung
Rối loạn giọng nói là sự thay đổi bất thường về cường độ, cao độ hoặc âm sắc của giọng. Bệnh có thể khởi phát từ từ hoặc đột ngột. Tỷ lệ mắc ở người lớn dao động từ 4,8% – 29,1%, còn ở trẻ em khoảng 1,4% – 6%. Tình trạng này thường gặp ở những người phải sử dụng giọng nói thường xuyên với cường độ cao, như giáo viên, ca sĩ, người bán hàng hay diễn giả. Trong những năm gần đây, tỷ lệ mắc đang có xu hướng tăng do áp lực công việc và môi trường sống.
Triệu chứng
Các biểu hiện của rối loạn giọng nói có thể bao gồm: giọng yếu, thều thào, hụt hơi hoặc mất tiếng; giọng trở nên cao hoặc trầm bất thường so với trước; âm sắc thay đổi như khàn, căng nghẹt hoặc kèm hơi thở khi nói. Những triệu chứng này có thể kéo dài liên tục hoặc xuất hiện từng đợt.
Nguyên nhân
Rối loạn giọng nói có thể xuất phát từ tổn thương thực thể hoặc rối loạn chức năng của đường phát âm.
Các nguyên nhân thực thể bao gồm: tổn thương não (xuất huyết, khối u), viêm nhiễm tai mũi họng (do virus, vi khuẩn, nấm), các tổn thương lành tính ở thanh quản (polyp, hạt xơ, u nang, phù Reinke, u nhú), tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư thanh quản, liệt dây thanh.
Nguyên nhân chức năng thường liên quan đến yếu tố tâm lý như căng thẳng, stress, hoặc tăng trương lực cơ vùng cổ, dù cấu trúc đường phát âm vẫn bình thường.
Đối tượng nguy cơ
Những người làm nghề phải nói nhiều như ca sĩ, giáo viên, luật sư, nhà thuyết trình; người hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia; người mắc bệnh Parkinson, đa xơ cứng, trào ngược dạ dày – thực quản hoặc ung thư thanh quản có nguy cơ cao. Ngoài ra, yếu tố tuổi tác, dị ứng, nhiễm trùng đường hô hấp, sẹo do phẫu thuật vùng cổ hay la hét quá mức cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, thăm khám và thực hiện các phương pháp cận lâm sàng như nội soi thanh quản, đo điện cơ vùng cổ, chụp X-quang hoặc MRI để đánh giá tình trạng dây thanh và các cấu trúc liên quan. Nội soi thanh quản giúp quan sát trực tiếp sự vận động và hình dạng của dây thanh. Đo điện cơ xác định các vấn đề về thần kinh điều khiển cơ vùng cổ họng.
Phòng ngừa
Để giảm nguy cơ mắc rối loạn giọng nói, cần hạn chế hút thuốc, rượu bia; uống đủ nước; giữ ấm vùng họng; tránh la hét, nói quá to hoặc nói liên tục trong thời gian dài; thường xuyên cho giọng nghỉ ngơi nếu công việc yêu cầu nói nhiều. Với người bị trào ngược dạ dày – thực quản, việc điều trị triệt để cũng giúp phòng ngừa rối loạn giọng nói.
Điều trị
Phương pháp điều trị phụ thuộc nguyên nhân gây bệnh. Với các nguyên nhân chức năng, bác sĩ có thể chỉ định trị liệu ngôn ngữ, luyện tập hít thở và phát âm đúng cách, kết hợp thay đổi lối sống. Một số trường hợp cần điều trị bằng thuốc như thuốc chống trào ngược dạ dày, liệu pháp hormon hoặc tiêm botulinum toxin khi có co thắt cơ vùng cổ. Nếu nguyên nhân là tổn thương thực thể, phẫu thuật có thể được chỉ định để loại bỏ polyp, u nang, khối u hoặc chỉnh hình cấu trúc dây thanh.
Nhìn chung, rối loạn giọng nói là bệnh lý có thể cải thiện tốt nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Người bệnh không nên chủ quan khi thấy giọng thay đổi kéo dài, đặc biệt nếu kèm đau, khó thở hoặc nuốt nghẹn, mà cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được tư vấn và xử trí phù hợp.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
