Hắt hơi là một phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống các tác nhân kích thích ra khỏi đường hô hấp. Khi màng nhầy ở mũi bị kích thích bởi bụi, phấn hoa, vi khuẩn, virus hoặc các chất hóa học, não sẽ gửi tín hiệu khiến cơ thể hít một hơi sâu và đẩy không khí ra ngoài qua mũi và miệng với tốc độ rất nhanh.
Quá trình này không chỉ giúp loại bỏ các yếu tố gây hại mà còn đóng vai trò bảo vệ đường hô hấp khỏi sự xâm nhập của vi sinh vật. Tuy nhiên, nếu hắt hơi xảy ra liên tục và kéo dài, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn cần được chú ý.
Nguyên nhân gây hắt hơi
Nguyên nhân phổ biến nhất của hắt hơi là do dị ứng, khi cơ thể phản ứng quá mức với các chất vô hại như phấn hoa, bụi nhà, lông động vật hoặc nấm mốc. Khi tiếp xúc, hệ miễn dịch sẽ giải phóng histamine, dẫn đến kích ứng mũi và gây hắt hơi.
Ngoài dị ứng, cảm lạnh hoặc cúm cũng là nguyên nhân thường gặp. Trong các trường hợp này, virus xâm nhập vào đường hô hấp, kích thích niêm mạc mũi và gây phản ứng hắt hơi để loại bỏ mầm bệnh.
Một số yếu tố khác như thay đổi nhiệt độ đột ngột, ánh sáng mạnh (hắt hơi phản xạ do ánh sáng), hoặc hít phải mùi hương nồng cũng có thể khiến bạn hắt hơi. Với một số người, thậm chí việc ăn no hoặc ăn thức ăn cay cũng là tác nhân gây ra phản xạ này.
Đối tượng nguy cơ
Những người có cơ địa dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng thường dễ bị hắt hơi nhiều hơn. Trẻ em và người cao tuổi có hệ miễn dịch yếu cũng dễ mắc các bệnh đường hô hấp gây hắt hơi. Ngoài ra, người làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, hóa chất hoặc ô nhiễm không khí cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao.
Hắt hơi có lây không?
Bản thân hắt hơi không phải là bệnh nên không thể lây. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân hắt hơi là do cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, virus hoặc vi khuẩn có thể phát tán trong không khí qua giọt bắn khi bạn hắt hơi.
Những giọt bắn này có thể bay xa tới 2-3 mét và tồn tại trên bề mặt một thời gian nhất định, tùy thuộc vào điều kiện môi trường. Khi người khác hít phải hoặc chạm vào bề mặt có virus rồi đưa tay lên mũi, miệng, nguy cơ lây nhiễm sẽ tăng lên.
Vì vậy, việc che miệng khi hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay, cùng với rửa tay thường xuyên, là cách hữu hiệu để hạn chế lây lan mầm bệnh.
Chẩn đoán
Việc chẩn đoán nguyên nhân hắt hơi dựa trên khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và yếu tố tiếp xúc. Bác sĩ có thể yêu cầu khám mũi, họng, hoặc làm xét nghiệm dị ứng, xét nghiệm máu hay chụp X-quang xoang nếu nghi ngờ viêm xoang hoặc bệnh lý khác. Trường hợp hắt hơi kéo dài, đi kèm chảy nước mũi, ngạt mũi và ngứa mắt thường gợi ý viêm mũi dị ứng, trong khi hắt hơi kèm sốt và đau họng có thể liên quan đến nhiễm trùng.
Cách phòng ngừa hắt hơi
Phòng ngừa hắt hơi bắt đầu từ việc xác định nguyên nhân. Nếu nguyên nhân là dị ứng, bạn nên hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như giữ nhà cửa sạch sẽ, sử dụng máy lọc không khí và vệ sinh chăn ga gối thường xuyên.
Khi nguyên nhân là do virus hoặc vi khuẩn, việc giữ khoảng cách an toàn với người bệnh, đeo khẩu trang khi ra ngoài, và rửa tay thường xuyên sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Ngoài ra, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và tập luyện đều đặn sẽ giúp hệ miễn dịch khỏe mạnh, từ đó giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn hắt hơi.
Điều trị
Cách điều trị hắt hơi phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu do dị ứng, bác sĩ có thể kê thuốc kháng histamin hoặc corticosteroid dạng xịt mũi để giảm viêm và ngứa.
Nếu nguyên nhân là cảm lạnh hoặc nhiễm trùng, việc nghỉ ngơi, uống nhiều nước, giữ ấm cơ thể và dùng thuốc giảm triệu chứng là cần thiết.
Trong trường hợp hắt hơi do tác nhân kích thích từ môi trường, biện pháp tốt nhất là tránh tiếp xúc, đeo khẩu trang và giữ môi trường sống sạch sẽ.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
