Tổng quan chung
Vô sinh nguyên phát là tình trạng hai vợ chồng mong muốn có con, không sử dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào, giao hợp đều đặn trong vòng một năm nhưng vẫn không thể thụ thai. Tình trạng này thường gặp hơn vô sinh thứ phát và tỷ lệ ở nam giới cũng cao hơn ở nữ giới. Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến vô sinh nguyên phát ở nam, và tùy từng nguyên nhân mà có hướng điều trị phù hợp.
Triệu chứng
Ở nam giới, dấu hiệu vô sinh nguyên phát có thể bao gồm đau khi xuất tinh, tinh dịch lẫn máu, sưng to vùng bìu, tinh hoàn căng tròn hoặc không nằm đúng vị trí, tinh hoàn sưng đau do viêm mào tinh hoặc xoắn tinh hoàn, rối loạn chức năng tình dục, đau dọc ống đái, hoặc chảy dịch mủ từ miệng sáo. Ngoài ra, nam giới còn có thể gặp các biểu hiện toàn thân như rụng tóc, béo bụng, da khô, ra nhiều mồ hôi, stress nghiêm trọng, luôn cảm thấy lo âu và mệt mỏi.
Ở nữ giới, vô sinh nguyên phát thường khó nhận biết, đặc biệt khi chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng. Một số dấu hiệu gợi ý gồm rối loạn kinh nguyệt (mất kinh, rong kinh, thống kinh, kinh ra ít hoặc có màu đen, vón cục), cơ thể mệt mỏi, da xanh xao, chóng mặt hoặc suy nhược, và tình trạng quan hệ tình dục đều đặn nhưng không có thai.
Nguyên nhân
Ở nam giới
Vô sinh nguyên phát ở nam có thể do tắc nghẽn đường sinh sản gây rối loạn phóng tinh; rối loạn nội tiết tố dẫn đến bất thường hormone như testosterone; tinh hoàn không sản xuất tinh trùng do giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc tác dụng phụ từ hóa trị; tinh trùng yếu, dị dạng hoặc kém di động; sử dụng thuốc ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng; hoặc do căng thẳng kéo dài, mâu thuẫn vợ chồng.
Ở nữ giới
Nguyên nhân phổ biến gồm viêm nhiễm vùng chậu, bệnh lý buồng trứng (đa nang, u nang, suy buồng trứng), viêm tắc ống dẫn trứng, bệnh tử cung (u xơ, polyp), rối loạn nội tiết, béo phì, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, hoặc lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc, uống rượu bia, dinh dưỡng kém, căng thẳng và tuổi tác cao (sau 35 tuổi).
Đối tượng nguy cơ
Ở nam giới, nguy cơ tăng cao ở những người từng mắc bệnh nam khoa như viêm tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt, quai bị, sùi mào gà, hoặc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất, bức xạ, làm việc trong môi trường áp lực. Việc sử dụng quá liều thuốc điều trị tăng huyết áp, dạ dày, rượu bia và thuốc lá cũng làm giảm chất lượng tinh trùng.
Ở nữ giới, nguy cơ vô sinh cao hơn ở người mắc buồng trứng đa nang, viêm vùng chậu, tắc ống dẫn trứng, u xơ tử cung, rối loạn phóng noãn hoặc sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp trong thời gian dài.
Chẩn đoán
Để chẩn đoán vô sinh nguyên phát, bác sĩ sẽ khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm phù hợp.
Đối với nữ giới, các phương pháp bao gồm chụp buồng tử cung, kiểm tra dự trữ buồng trứng, xét nghiệm hormone, siêu âm vùng chậu và kiểm tra rụng trứng.
Đối với nam giới, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm tinh dịch đồ, hormone, siêu âm bìu, xét nghiệm di truyền hoặc sinh thiết tinh hoàn nhằm xác định nguyên nhân cụ thể.
Phòng ngừa vô sinh nguyên phát
Duy trì đời sống tình dục lành mạnh, vệ sinh sạch sẽ trước và sau quan hệ để tránh viêm nhiễm. Các cặp vợ chồng nên giao hợp đều đặn 2–3 lần mỗi tuần, giữ tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng. Ngoài ra, cần duy trì lối sống khoa học: không hút thuốc, không lạm dụng rượu bia, hạn chế thức ăn nhanh, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên.
Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng từ hải sản (đặc biệt là hàu, cá, tôm) giúp tăng cường sinh lý nam giới, rau xanh và trái cây (súp lơ, hành, dâu tây, việt quất) giúp cân bằng hormone và nâng cao chất lượng tinh trùng. Hạn chế tiếp xúc với môi trường độc hại, hóa chất, bức xạ, đồng thời kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ để kịp thời phát hiện và điều trị bất thường.
Điều trị vô sinh nguyên phát
Sau khi xác định nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Phương pháp đầu tiên là thay đổi lối sống: duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, tập luyện thể dục, giảm stress, ngủ đủ giấc và loại bỏ các thói quen xấu. Tiếp theo là điều trị nội khoa nếu có viêm nhiễm hoặc rối loạn nội tiết bằng thuốc kháng sinh, thuốc nội tiết hoặc thuốc cải thiện chức năng sinh lý.
Trong trường hợp bệnh lý nặng hơn, có thể cần đến phẫu thuật để giải quyết các vấn đề như tắc ống dẫn tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, hoặc bất thường ở tử cung.
Khi các phương pháp trên không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh nhân tạo (IUI), tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) hoặc thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) – phương pháp hiện đại và phổ biến nhất, giúp nhiều cặp vợ chồng vô sinh nguyên phát có cơ hội thực hiện ước mơ làm cha mẹ.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
