Tổng quan về nhau bong non
Tỷ lệ mắc nhau bong non trong thai kỳ dao động khoảng 0,6 – 1%, chiếm 10 – 15% các trường hợp tử vong thai trong ba tháng cuối thai kỳ. Nhau bong non được chia thành nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng, tùy theo tình trạng mất máu và biểu hiện trên lâm sàng ở cả mẹ và con.
Các biến chứng thường gặp bao gồm choáng do mất máu, rối loạn đông máu, suy thận cấp, sinh non và nguy cơ tử vong cao cho cả mẹ lẫn con.
Triệu chứng của nhau bong non
Triệu chứng toàn thân thường là choáng, da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, tay chân lạnh, mạch nhanh, huyết áp giảm. Người bệnh có thể hốt hoảng, vật vã do mất máu nhiều.
Triệu chứng cơ năng gồm đau bụng dữ dội, đột ngột, tử cung co cứng như gỗ, đau lan khắp bụng, chảy máu âm đạo màu sẫm, loãng, không kèm máu cục. Lượng máu chảy ra thường không phản ánh đúng mức độ mất máu thực tế.
Triệu chứng thực thể là tử cung co cứng liên tục, đáy tử cung cao dần lên, sờ thấy cứng như gỗ, kèm dấu hiệu tiền sản giật như phù, tăng huyết áp, protein niệu. Tim thai bất thường hoặc mất tim thai, cổ tử cung giãn mỏng, nước ối có thể có màu hồng hoặc lẫn máu.
Nguyên nhân gây nhau bong non
Nguyên nhân chính xác chưa được xác định, nhưng bất kỳ yếu tố nào làm tổn thương hoặc vỡ mạch máu nơi bánh nhau bám vào thành tử cung đều có thể gây bong nhau. Khi máu chảy ra, hình thành khối máu tụ sau nhau, bóc tách bánh nhau khỏi thành tử cung và làm gián đoạn nguồn máu nuôi thai.
Một số yếu tố thường gặp gồm chấn thương vùng bụng (tai nạn, ngã, va đập mạnh), thực hiện các thủ thuật xâm lấn sản khoa, bất thường bánh nhau, vỡ ối sớm, hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại.
Đối tượng có nguy cơ cao bị nhau bong non
Những phụ nữ từng bị nhau bong non ở lần mang thai trước, bị tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường, hoặc trên 40 tuổi có nguy cơ cao hơn.
Ngoài ra, các yếu tố như căng giãn tử cung quá mức (song thai, đa ối), thiếu axit folic, hút thuốc, sử dụng chất kích thích như cocain, sang chấn vùng bụng hoặc rối loạn đông máu cũng làm tăng khả năng mắc bệnh.
Chẩn đoán nhau bong non
Bác sĩ sẽ dựa vào bệnh sử, triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm để chẩn đoán.
Cận lâm sàng bao gồm:
- Xét nghiệm công thức máu (hồng cầu, tiểu cầu, hematocrit giảm)
- Siêu âm phát hiện khối máu tụ sau nhau
- Theo dõi sản khoa (tim thai bất thường, cơn co tử cung cường tính)
- Kiểm tra chức năng đông máu (fibrinogen giảm hoặc mất hoàn toàn)
Phòng ngừa nhau bong non
Phụ nữ mang thai cần được quản lý thai kỳ chặt chẽ, khám thai định kỳ và kiểm soát các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường. Nên tránh lao động nặng, không hút thuốc, hạn chế tiếp xúc hóa chất độc hại và đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là bổ sung axit folic.
Ngoài ra, cần tuyên truyền giáo dục sức khỏe sinh sản, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và chuyển tuyến chuyên khoa kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.
Điều trị nhau bong non
Phương pháp điều trị tùy thuộc mức độ bệnh:
- Thể nhẹ: Dùng thuốc giảm đau, giảm co tử cung, theo dõi sát, có thể bấm ối và sinh thường nếu không có trở ngại.
- Thể trung bình: Cần hồi sức chống sốc, truyền dịch, dùng thuốc chống rối loạn đông máu (transamin, fibrinogen). Quyết định sinh thường hay mổ tùy diễn tiến lâm sàng.
- Thể nặng: Hồi sức tích cực, thở oxy, truyền dịch, mổ lấy thai cấp cứu ngay. Nếu tử cung tổn thương nặng có thể phải cắt bán phần để cứu mẹ.
Xử trí sau sinh
Sau sinh, bác sĩ tiếp tục theo dõi tình trạng chảy máu, nhiễm trùng, chức năng gan thận và tiến hành hồi sức sơ sinh nếu thai còn sống.
Nhìn chung, nhau bong non là tình trạng sản khoa nguy hiểm, đòi hỏi chẩn đoán sớm và xử trí khẩn cấp. Việc khám thai định kỳ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
