Tổng quan về chuyển dạ đình trệ
Đối với thai nhi, chuyển dạ đình trệ làm tăng nguy cơ suy thai, ngạt thở, thiếu oxy, sang chấn sọ não, hoặc tử vong. Trẻ có thể gặp di chứng lâu dài như bại não, rối loạn co giật hoặc tổn thương não do thiếu máu cục bộ. Với mẹ bầu, nguy cơ gặp phải vỡ tử cung, băng huyết, rách cổ tử cung hoặc nhiễm trùng hậu sản là rất cao.
Triệu chứng của chuyển dạ đình trệ
Một số dấu hiệu giúp nhận biết tình trạng chuyển dạ đình trệ gồm:
- Pha tiềm tàng kéo dài trên 8 giờ hoặc pha tích cực kéo dài trên 7 giờ.
- Độ lọt của ngôi thai không tiến triển trong thời gian dài.
- Xuất hiện hiện tượng chồng khớp sọ hoặc bướu huyết thanh.
- Đường mở cổ tử cung nằm lệch sang phải đường báo động trên biểu đồ chuyển dạ.
- Cổ tử cung ngừng tiến triển trong quá trình theo dõi.
- Có dấu hiệu suy thai, cơn co tử cung quá dày (hơn 5 cơn trong 10 phút), hoặc vòng Bandl xuất hiện.
Không phải sản phụ nào bị chuyển dạ đình trệ cũng có đầy đủ các dấu hiệu trên, do đó cần được bác sĩ sản khoa thăm khám và đánh giá cụ thể.
Nguyên nhân gây chuyển dạ đình trệ
Do mẹ bầu
- Khung xương chậu hẹp hoặc bất thường khiến thai nhi không thể lọt xuống đúng vị trí.
- Mắc các bệnh lý như lao, bại liệt, u xơ tử cung, u nang buồng trứng làm giảm khả năng co bóp của tử cung.
- Thành tử cung co bóp không đồng nhất, cơn co yếu hoặc không hiệu quả.
Do thai nhi
- Ngôi thai bất thường (mông, vai, trán, mặt) khiến thai nhi không thể xoay đúng tư thế sinh.
- Thai bị não úng thủy hoặc có dị tật làm đầu thai quá to.
- Thai quá lớn (trên 3,5 kg) hoặc dây rốn quá ngắn.
Đối tượng nguy cơ cao
Một số mẹ bầu có nguy cơ cao gặp phải chuyển dạ đình trệ gồm:
- Mẹ béo phì: có thai to, sức rặn yếu, mỡ tích tụ quanh âm đạo làm cản trở quá trình sinh.
- Mẹ quá gầy hoặc dinh dưỡng kém: tử cung co bóp yếu, thai dễ suy hoặc ngôi không thuận.
- Mang thai trên 35 tuổi: cơ thể yếu hơn, sức co bóp tử cung giảm, dễ gặp sinh khó.
Chẩn đoán chuyển dạ đình trệ
Bác sĩ sẽ dựa vào biểu đồ chuyển dạ và thăm khám lâm sàng để chẩn đoán:
Dựa vào biểu đồ chuyển dạ:
- Đường mở cổ tử cung đi lệch sang phải hoặc cắt qua đường hành động.
- Sau 4 giờ có cơn co đều (3 cơn/10 phút) nhưng không tiến triển về độ lọt.
Dựa vào lâm sàng:
- Đầu thai chồng xương, xuất hiện bướu huyết thanh.
- Có dấu hiệu suy thai, mẹ mệt mỏi, mất nước.
- Nước tiểu ít (dưới 100 ml/4 giờ) và có thể có acetone.
- Tử cung kéo dài, vòng thắt xuất hiện rõ rệt, bàng quang căng phồng.
Khi được chẩn đoán chuyển dạ đình trệ, bác sĩ có thể cân nhắc mổ lấy thai để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
Phòng ngừa chuyển dạ đình trệ
Để giảm nguy cơ chuyển dạ kéo dài, mẹ bầu nên thực hiện các biện pháp sau:
- Giữ tinh thần thoải mái: tránh lo lắng, căng thẳng để hormone sinh nở hoạt động hiệu quả hơn.
- Duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống đủ chất, bổ sung sắt, canxi, protein và vitamin cần thiết.
- Tập thể dục nhẹ nhàng: đi bộ, yoga bầu hoặc các bài tập giãn cơ giúp tăng sức chịu đựng.
- Khám thai định kỳ: giúp bác sĩ phát hiện sớm bất thường về ngôi thai, kích thước thai hoặc khung chậu.
- Tuân thủ hướng dẫn y khoa: nếu được chỉ định giục sinh hoặc mổ, cần thực hiện theo đúng kế hoạch của bác sĩ.
Điều trị chuyển dạ đình trệ
Khi mẹ bầu có dấu hiệu chuyển dạ đình trệ, bác sĩ sẽ theo dõi sát sao các cơn co tử cung, nhịp tim thai và độ mở cổ tử cung để có hướng xử lý phù hợp.
- Trường hợp chuyển dạ chưa tiến triển: mẹ được nghỉ ngơi, ăn uống và vận động nhẹ để kích thích cơn co tự nhiên.
- Trường hợp cổ tử cung mở nhưng tiến triển chậm: bác sĩ có thể sử dụng thuốc giục sinh để hỗ trợ cơn co.
- Trường hợp đặc biệt (thai to, ngôi nghịch, tử cung bất thường): chỉ định mổ lấy thai để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
Chuyển dạ đình trệ là một biến chứng sản khoa nguy hiểm, có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi nếu không được phát hiện và xử lý đúng cách. Mẹ bầu nên duy trì sức khỏe tốt, theo dõi thai kỳ thường xuyên và chuẩn bị tinh thần tích cực trước khi sinh để giảm nguy cơ gặp phải tình trạng này.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
