Tổng quan
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có hàng chục triệu phụ nữ trên thế giới bị băng huyết sau sinh. Đây là tai biến thường gặp nhất trong năm tai biến sản khoa gồm: tiền sản giật, nhiễm trùng hậu sản, tắc mạch ối, vỡ tử cung và băng huyết.
Băng huyết sau sinh là gì
Đây là tình trạng chảy máu nặng bất thường trong hoặc sau khi sinh, được xác định khi mất hơn 1.000 ml máu trong vòng 24 giờ đầu. Băng huyết sau sinh được chia làm hai loại: băng huyết nguyên phát (xảy ra trong 24 giờ đầu sau sinh) và băng huyết thứ phát (xảy ra sau 24 giờ đến 12 tuần hoặc hơn).
Triệu chứng
Các dấu hiệu thường gặp bao gồm chảy máu không kiểm soát từ đường sinh dục, máu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, có thể loãng hoặc đông cục. Sản phụ có thể bị tụt huyết áp, mạch nhanh, da xanh xao, vã mồ hôi, khát nước, tay chân lạnh, hoa mắt, chóng mặt. Tử cung mềm nhão, to và đáy tử cung lên cao. Ngoài ra, nếu máu bị ứ trong buồng tử cung, bụng sẽ căng và đau.
Nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến nhất là đờ tử cung, khi tử cung không co hồi sau sinh, thường gặp ở các trường hợp sinh đa thai, thai to, chuyển dạ kéo dài hoặc sản phụ lớn tuổi. Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như bất thường bánh nhau (nhau bong non, nhau tiền đạo, nhau cài răng lược), chấn thương đường sinh dục (rách tử cung, âm đạo) và rối loạn đông máu. Những yếu tố làm tăng nguy cơ gồm thai già tháng, sản giật, dinh dưỡng kém, sinh nhiều lần hoặc có tiền sử băng huyết.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng như lượng máu mất, tình trạng huyết áp, mạch và co hồi tử cung. Cận lâm sàng gồm xét nghiệm máu, đánh giá chức năng đông máu và xác định nhóm máu để truyền máu khi cần.
Phòng ngừa
Phụ nữ mang thai cần khám thai định kỳ, theo dõi sát sao sự phát triển của thai, siêu âm và xét nghiệm đầy đủ để phát hiện sớm bất thường. Bổ sung sắt và acid folic để phòng thiếu máu, ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý. Khi có các dấu hiệu bất thường như đau bụng, ra huyết âm đạo, chóng mặt, hoa mắt, thai máy yếu… cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Điều trị
Trường hợp băng huyết do đờ tử cung cần xoa bóp tử cung, sử dụng thuốc co hồi như oxytocin, methylergonovine, prostaglandin và truyền dịch, truyền máu. Nếu không hiệu quả, có thể phải can thiệp phẫu thuật như kẹp mạch máu, tắc động mạch tử cung hoặc cắt tử cung. Với các trường hợp do sót nhau, bác sĩ sẽ bóc nhau và kiểm soát tử cung, kết hợp kháng sinh và hồi sức chống choáng. Nếu do rách âm đạo hoặc tử cung, cần khâu phục hồi và cầm máu. Với rối loạn đông máu, điều trị chủ yếu bằng truyền máu tươi, bổ sung yếu tố đông máu và xử lý nguyên nhân gây ra tình trạng này.
Biến chứng và tiên lượng
Nếu không được xử trí kịp thời, băng huyết sau sinh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như sốc mất máu, suy đa cơ quan, rối loạn đông máu, nhiễm trùng hậu sản, thậm chí tử vong. Một số trường hợp dù qua khỏi nhưng có thể phải cắt bỏ tử cung, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, xử lý đúng phác đồ và theo dõi chặt chẽ tại cơ sở y tế, đa số sản phụ có thể hồi phục tốt và không để lại di chứng nghiêm trọng.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
