Tổng quan về tưa miệng
Nấm Candida có thể ảnh hưởng đến nhiều vị trí trong miệng như lưỡi, má trong, nướu, vòm họng và khóe miệng. Trong trường hợp nặng, nấm có thể lan xuống thực quản hoặc hệ tiêu hóa, gây đau, khó nuốt, cảm giác thức ăn bị mắc lại trong cổ họng, thậm chí kèm sốt hoặc co giật.
Triệu chứng thường gặp
- Ở người lớn: xuất hiện mảng trắng hoặc trắng ngà dày trên lưỡi, má trong, vòm họng. Một số trường hợp không có mảng trắng mà chỉ sưng đỏ, đau rát.
- Ở trẻ sơ sinh: mảng trắng bám chắc trên lưỡi giống như phô mai, khó cạo ra, khi cạo có thể chảy máu.
- Triệu chứng chung: nứt khóe miệng, đau lưỡi, đau nướu, khó nuốt, giảm vị giác.
Nguyên nhân gây tưa miệng
Tưa miệng xảy ra khi nấm Candida albicans phát triển mạnh trong khoang miệng. Thông thường, loại nấm này tồn tại với số lượng nhỏ mà không gây hại. Tuy nhiên, khi vệ sinh răng miệng kém, trẻ bú xong không được súc miệng bằng nước, hoặc dư sữa trong miệng, nấm sẽ phát triển và gây bệnh.
Ở người lớn, nấm miệng có thể xuất hiện do:
- Sử dụng kháng sinh hoặc corticosteroid kéo dài
- Suy giảm miễn dịch (HIV, ung thư, tiểu đường)
- Dùng thuốc điều trị hen, bệnh khớp lâu dài
- Hút thuốc lá hoặc khô miệng kéo dài
Đối tượng dễ mắc tưa miệng
- Trẻ sơ sinh, đặc biệt dưới 2 tháng tuổi
- Người đeo răng giả, vệ sinh không đúng cách
- Người bị tiểu đường, suy giảm miễn dịch
- Người hút thuốc lá, khô miệng
- Người đang dùng kháng sinh hoặc thuốc corticoid
Chẩn đoán tưa miệng
Bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên:
- Khám miệng, phát hiện mảng trắng đặc trưng
- Cạo thử vùng tổn thương xem có chảy máu không
- Soi tế bào dưới kính hiển vi
Trong trường hợp nghi ngờ nấm lan xuống thực quản, có thể cần nội soi, xét nghiệm hoặc chụp X-quang.
Cách phòng ngừa tưa miệng
- Giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, đánh răng sau bữa ăn, dùng chỉ nha khoa và súc miệng thường xuyên
- Hạn chế ăn đồ ngọt, kiểm soát tốt đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường
- Điều trị khô miệng bằng sản phẩm dưỡng ẩm miệng, gel uống hoặc nước súc miệng chuyên dụng
- Tháo và làm sạch răng giả mỗi đêm trước khi đi ngủ
- Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng
Điều trị tưa miệng
Bác sĩ thường chỉ định thuốc chống nấm đường uống hoặc tại chỗ như:
- Nystatin (dạng dung dịch súc miệng hoặc thuốc mỡ)
- Clotrimazole (viên ngậm)
- Ketoconazole hoặc Fluconazole (dùng trong trường hợp nặng hơn)
Trẻ nhỏ và người bệnh nặng có thể cần kết hợp nhiều phương pháp. Ngoài ra, bác sĩ có thể thay đổi thuốc đang dùng nếu thuốc là nguyên nhân gây khô miệng.
Tưa miệng là bệnh lý phổ biến, thường gặp ở trẻ em nhưng cũng có thể xảy ra ở người lớn, nhất là những người có hệ miễn dịch suy yếu. Bệnh không quá nguy hiểm nhưng dễ tái phát, ảnh hưởng đến ăn uống và sinh hoạt. Vệ sinh răng miệng đúng cách, duy trì sức khỏe tổng thể và thăm khám bác sĩ khi có triệu chứng là cách tốt nhất để kiểm soát và phòng ngừa bệnh tưa miệng.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
