Tổng quan chung
Khi lượng canxi trong máu giảm, cơ thể sẽ huy động canxi từ xương ra để ổn định nồng độ máu. Nếu tình trạng này kéo dài, xương trở nên yếu, giòn và dễ gãy, gây ra các vấn đề như loãng xương, chậm phát triển chiều cao hoặc rối loạn thần kinh cơ.
Triệu chứng của thiếu canxi
Ở giai đoạn đầu, thiếu canxi thường không có biểu hiện rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng có thể xuất hiện như:
- Chuột rút, đau nhức cơ bắp
- Tê bì tay chân, co giật nhẹ
- Mệt mỏi, mất ngủ, dễ cáu gắt
- Choáng váng, chóng mặt
- Đau cột sống, đau hông
- Huyết áp thấp
- Móng và tóc dễ gãy rụng
- Giảm chiều cao, gãy xương nén ở người lớn tuổi
Đặc biệt, trẻ em thiếu canxi thường còi xương, chậm mọc răng và kém phát triển chiều cao.
Nguyên nhân
Thiếu canxi có thể do hai nhóm nguyên nhân chính:
- Thiếu hụt dinh dưỡng: Khẩu phần ăn ít canxi, thiếu vitamin D, hoặc chế độ ăn nghèo nàn dinh dưỡng.
- Rối loạn chuyển hóa: Do các bệnh lý về tuyến nội tiết, thận, gan hoặc do tuổi tác khiến khả năng hấp thụ canxi giảm.
Ngoài ra, lối sống ít vận động, lạm dụng caffeine, rượu bia, thuốc lá hoặc sử dụng thuốc gây hạ canxi máu cũng làm tăng nguy cơ thiếu canxi.
Đối tượng dễ bị thiếu canxi
- Trẻ sinh non, suy dinh dưỡng bào thai
- Trẻ ăn dặm sớm, chế độ ăn thiếu canxi hoặc protein
- Phụ nữ mang thai và cho con bú
- Phụ nữ sau mãn kinh
- Người cao tuổi
- Người mắc bệnh viêm ruột, celiac hoặc đã cắt bỏ dạ dày
- Bệnh nhân mắc bệnh thận mạn, xơ gan, suy tuyến cận giáp
Chẩn đoán
Vì hơn 99% lượng canxi nằm trong xương và răng nên việc đo nồng độ canxi máu không phản ánh chính xác tình trạng thiếu canxi.
Bác sĩ sẽ kết hợp:
- Khai thác tiền sử bệnh và triệu chứng lâm sàng.
- Xét nghiệm các chỉ số như canxi toàn phần, canxi ion hóa, phốt phát, magie, hormone tuyến cận giáp (PTH) và vitamin D.
- Đo mật độ xương để đánh giá nguy cơ loãng xương, đặc biệt ở người thiếu canxi kéo dài.
Nồng độ canxi máu dưới 2,20 mmol/L hoặc canxi ion hóa dưới 1,17 mmol/L được xem là hạ canxi máu.
Phòng ngừa thiếu canxi
Thiếu canxi hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng cách điều chỉnh chế độ ăn và lối sống:
- Bổ sung canxi qua thực phẩm: Ưu tiên sữa, sữa chua, phô mai, cá, tôm, cua, trứng, rau xanh đậm (cải bó xôi, cải xoăn, súp lơ xanh) và các loại hạt.
- Bổ sung vitamin D và magie: Giúp tăng hấp thu canxi và điều hòa nồng độ canxi máu.
- Tắm nắng buổi sáng: Giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.
- Tập thể dục thường xuyên: Giúp xương chắc khỏe và tăng chuyển hóa canxi.
- Hạn chế rượu, thuốc lá, caffeine.
- Khám sức khỏe định kỳ: Để phát hiện và điều chỉnh sớm tình trạng thiếu hụt.
Điều trị thiếu canxi
Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ thiếu canxi:
- Trường hợp cấp tính (hạ canxi máu nặng): Cần tiêm hoặc truyền canxi tĩnh mạch để ổn định nồng độ canxi trong máu.
- Trường hợp nhẹ hoặc kéo dài: Có thể bổ sung canxi bằng đường uống kết hợp vitamin D hoặc các dẫn chất hoạt hóa như calcitriol.
Canxi cacbonat là dạng phổ biến nhất, nên uống trong bữa ăn, chia 3–4 lần mỗi ngày để hấp thu tốt hơn. Liều thường từ 1–3g canxi nguyên tố/ngày. Ngoài ra, các dạng khác như canxi lactat, canxi citrat, canxi gluconat cũng có thể sử dụng tùy theo nhu cầu và khả năng hấp thụ.
Đối với người bị suy tuyến cận giáp, có thể cần bổ sung thêm vitamin D2, D3 hoặc calcitriol. Phụ nữ sử dụng estrogen có thể được điều chỉnh liều do hormone này ảnh hưởng đến quá trình hấp thu canxi.
Thiếu canxi là tình trạng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm và bổ sung đúng cách. Duy trì chế độ ăn giàu canxi, kết hợp với lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ sẽ giúp xương luôn chắc khỏe, ngăn ngừa loãng xương và các biến chứng nguy hiểm khác.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
