Tổng quan về bệnh
Co rút Dupuytren là tình trạng dày và ngắn lại của cân gan tay – lớp mô liên kết nằm ngay dưới da lòng bàn tay. Khi mô này phát triển bất thường, nó tạo thành những dải xơ (còn gọi là dây chằng xơ) kéo các ngón tay, đặc biệt là ngón áp út và ngón út, gập dần về phía lòng bàn tay.
Bệnh tiến triển từ từ qua nhiều tháng hoặc nhiều năm và thường có yếu tố di truyền. Người mắc bệnh thường là nam giới trung niên hoặc cao tuổi, đặc biệt là người có nguồn gốc Bắc Âu. Theo thống kê, khoảng 4–6% người da trắng trên thế giới bị ảnh hưởng bởi tình trạng này.
Triệu chứng nhận biết
Co rút Dupuytren thường bắt đầu âm thầm và tiến triển chậm. Các biểu hiện có thể gồm:
- Nốt cứng hoặc cục nhỏ ở lòng bàn tay: Đây là dấu hiệu sớm nhất, thường không gây đau nhưng có thể sờ thấy rõ.
- Dải xơ hoặc dây kéo: Các mô dưới da phát triển thành dây xơ kéo ngón tay gập dần về phía lòng bàn tay.
- Giới hạn vận động: Người bệnh khó duỗi thẳng ngón tay, gây trở ngại trong việc cầm nắm hoặc rửa tay.
- Cảm giác căng hoặc đau nhẹ: Ở một số trường hợp, người bệnh cảm thấy căng kéo ở lòng bàn tay khi cố duỗi tay.
Thông thường, bệnh ảnh hưởng cả hai tay, nhưng tay phải hay bị nặng hơn.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra bệnh chưa được xác định rõ, tuy nhiên nhiều yếu tố nguy cơ được ghi nhận có liên quan, bao gồm:
- Di truyền: Có người thân mắc bệnh Dupuytren làm tăng nguy cơ mắc.
- Tuổi tác: Thường gặp nhất ở người trên 50 tuổi.
- Giới tính: Nam giới có khả năng mắc cao gấp 3–5 lần nữ giới.
- Chủng tộc: Phổ biến ở người gốc Bắc Âu và người da trắng.
- Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ do ảnh hưởng đến tuần hoàn máu.
- Bệnh lý đi kèm: Tiểu đường, động kinh (hoặc dùng thuốc chống động kinh), suy gan hoặc bệnh chuyển hóa.
- Công việc: Những nghề phải sử dụng tay thường xuyên hoặc cầm nắm vật nặng lặp đi lặp lại như thợ cơ khí, thợ mộc, tài xế...
Chẩn đoán
Bác sĩ thường chẩn đoán bệnh dựa trên khám lâm sàng, không cần đến xét nghiệm phức tạp.
- Quan sát biến dạng ngón tay và lòng bàn tay.
- Kiểm tra khả năng duỗi thẳng các ngón tay.
- Trong một số trường hợp, có thể sử dụng siêu âm hoặc test đường huyết để đánh giá tình trạng dày cân gan tay hoặc phát hiện bệnh lý đi kèm.
Bác sĩ cũng có thể cần phân biệt với các bệnh lý khác như ngón tay cò súng, viêm bao hoạt dịch gân hay u mô mềm.
Phòng ngừa
Mặc dù không có cách phòng bệnh tuyệt đối, bạn có thể giảm nguy cơ mắc và làm chậm tiến triển của bệnh bằng cách:
- Hạn chế nắm chặt tay quá lâu hoặc cầm nắm dụng cụ nặng.
- Dùng găng tay có lớp đệm khi làm việc nhiều bằng tay.
- Tập duỗi các ngón tay thường xuyên giúp giữ độ linh hoạt.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh.
Điều trị
Tùy mức độ co rút và ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp phù hợp:
Điều trị bảo tồn
- Châm cứu hoặc kéo giãn: Giúp giảm co cứng nhẹ ở giai đoạn đầu, tuy nhiên chỉ mang tính tạm thời.
- Tiêm Corticoid: Giúp làm mềm và thu nhỏ nốt xơ ở giai đoạn sớm, ngăn bệnh tiến triển. Tuy nhiên, bệnh có thể tái phát và tiêm nhiều lần có thể gây teo da hoặc đứt gân.
- Tiêm Collagenase: Phương pháp xâm lấn tối thiểu, tiêm enzyme vào dải xơ để làm đứt mô sợi. Sau đó bác sĩ sẽ duỗi ngón tay giúp tay trở lại vị trí bình thường. Phương pháp này giúp giảm 70–75% co rút, tuy có thể tái phát sau vài năm.
Phẫu thuật
Khi co rút nặng làm cản trở sinh hoạt, phẫu thuật cắt bỏ mô xơ hoặc bóc tách cân gan tay là cần thiết.
Sau phẫu thuật, người bệnh cần vật lý trị liệu để khôi phục chức năng tay, tránh cứng khớp và dính mô.
Nhược điểm là thời gian hồi phục lâu và có thể để lại sẹo hoặc tái phát sau vài năm.
Co rút Dupuytren là một bệnh lý tiến triển chậm, không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách có thể giúp duy trì chức năng bàn tay, ngăn ngừa biến dạng vĩnh viễn.
Nếu bạn nhận thấy các nốt xơ hoặc ngón tay bắt đầu co rút, hãy đến bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Chủ động quan tâm đến sức khỏe bàn tay hôm nay chính là cách tốt nhất để bảo vệ chất lượng cuộc sống mai sau.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
