1. Nguyên nhân của nhồi máu cơ tim cấp
Nhồi máu cơ tim cấp là tình trạng hoại tử một phần cơ tim do thiếu máu cục bộ, là một cấp cứu nội khoa phổ biến trên lâm sàng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Mỹ và các nước châu Âu.
Tại Việt Nam, theo số liệu từ Viện Tim mạch Quốc gia, tỷ lệ bệnh nhân nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp đã tăng từ 4,2% năm 2013 lên 9,1% vào năm 2017. Một số nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim cấp bao gồm:
- Xơ vữa động mạch vành dẫn đến hẹp và tắc nghẽn động mạch vành.
- Bất thường bẩm sinh ở động mạch vành.
- Chấn thương làm dập, vỡ động mạch vành.
- Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn hoặc huyết khối từ tim trái gây tắc động mạch vành, hoặc biến chứng trong quá trình chụp và can thiệp động mạch vành.
Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch vành gồm có: béo phì, tăng huyết áp, sử dụng thuốc lá, đái tháo đường và rối loạn lipid máu.
2. Triệu chứng nhồi máu cơ tim cấp
- Cơn đau thắt ngực điển hình:
Bệnh nhân thường cảm thấy đau như bị bóp nghẹt vùng sau xương ức hoặc hơi lệch sang bên trái, đau lan lên vai trái, mặt trong cánh tay trái, kéo dài tới các ngón đeo nhẫn và ngón út. Một số trường hợp đau lan lên cổ, cằm, vai, sau lưng hoặc vùng thượng vị. Cơn đau có thể kéo dài từ vài chục phút đến vài giờ. - Nhồi máu cơ tim thầm lặng hoặc triệu chứng không điển hình:
Một số bệnh nhân ít hoặc không cảm nhận được đau, thường gặp ở người già, bệnh nhân tiểu đường, tăng huyết áp hoặc sau phẫu thuật. - Các biểu hiện khác:
Bệnh nhân có thể kèm theo cảm giác lo lắng, da lạnh, vã mồ hôi lạnh. Trong trường hợp nặng có thể xuất hiện sốc tim với da tím, lạnh ẩm và rối loạn ý thức. Huyết áp có thể tăng do tăng tiết catecholamine hoặc giảm khi suy tim nặng hoặc sốc tim.
3. Nhồi máu cơ tim cấp có lây không?
Nhồi máu cơ tim cấp chủ yếu do nứt vỡ mảng xơ vữa trong động mạch vành gây tắc nghẽn mạch máu, cùng với các yếu tố nguy cơ làm tăng mảng xơ vữa trong lòng mạch. Đây không phải là một bệnh truyền nhiễm và hoàn toàn không có khả năng lây lan từ người này sang người khác.
4. Phòng bệnh nhồi máu cơ tim cấp
Nhồi máu cơ tim cấp có nhiều nguyên nhân, trong đó một số yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, giới tính hay tuổi tác không thể thay đổi. Tuy nhiên, nhiều yếu tố liên quan đến lối sống có thể được điều chỉnh để giảm nguy cơ mắc bệnh.
- Kiểm soát huyết áp: Theo dõi huyết áp định kỳ ít nhất một lần mỗi năm với người trưởng thành, và thường xuyên hơn nếu đã có bệnh cao huyết áp.
- Giảm cholesterol xấu: Mức cholesterol cao cùng với tăng huyết áp làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch vành, nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim. Việc giảm chất béo xấu trong chế độ ăn và sử dụng thuốc hạ mỡ máu theo chỉ dẫn bác sĩ là rất quan trọng.
- Kiểm soát đường huyết: Tăng đường huyết gây tổn thương mạch máu và dây thần kinh tim, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Người mắc tiểu đường cần kiểm soát đường huyết thông qua ăn uống, dùng thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
- Kiểm soát cân nặng: Thừa cân, béo phì làm tăng nguy cơ bệnh tim. Giảm từ 3-5% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện mỡ máu, huyết áp và đường huyết. Áp dụng chế độ ăn lành mạnh nhiều rau xanh, kiểm soát calo và tập luyện đều đặn sẽ hỗ trợ hiệu quả.
- Chế độ ăn uống lành mạnh: Thực phẩm tiêu thụ ảnh hưởng trực tiếp đến mức cholesterol, huyết áp và đường huyết, từ đó ảnh hưởng đến nguy cơ nhồi máu cơ tim.
- Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải giúp duy trì cân nặng hợp lý, giảm nguy cơ tăng huyết áp, cholesterol cao và tiểu đường type 2.
- Hạn chế rượu bia: Uống nhiều rượu làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Người đã từng bị nhồi máu cơ tim mà tiếp tục uống quá mức có nguy cơ tử vong cao gấp đôi.
- Bỏ thuốc lá: Đây là biện pháp quan trọng hàng đầu để phòng ngừa nhồi máu cơ tim.
- Giữ tinh thần thoải mái: Sắp xếp công việc hợp lý, dành thời gian thư giãn, nghe nhạc, thiền hoặc tập thể dục giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất.
- Khám sức khỏe định kỳ: Giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và can thiệp kịp thời để phòng tránh nhồi máu cơ tim.
5. Cách điều trị bệnh nhồi máu cơ tim cấp
Điều trị ban đầu:
Bệnh nhân cần được nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường và được vận chuyển bằng xe cấp cứu có nhân viên y tế hỗ trợ. Trong quá trình điều trị, cần theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh tồn và chăm sóc bệnh nhân bằng cách cung cấp thức ăn dễ tiêu, đồng thời tránh táo bón.
Điều trị nội khoa:
Các loại thuốc thường sử dụng bao gồm:
- Thuốc ức chế ngưng tập tiểu cầu
- Thuốc chống đông
- Thuốc chẹn beta giao cảm giúp giảm nhu cầu oxy của cơ tim
- Thuốc điều chỉnh rối loạn lipid và đường huyết
- Thuốc ức chế men chuyển nhằm ngăn ngừa giãn thất trái sau nhồi máu
Điều trị tái tưới máu động mạch vành:
- Sử dụng thuốc tiêu sợi huyết để làm tan cục máu đông
- Can thiệp động mạch vành qua da, ưu tiên thực hiện sớm trong vòng 24 giờ, tốt nhất là trước 12 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng
- Phẫu thuật bắc cầu chủ – vành được chỉ định khi tổn thương động mạch vành phức tạp hoặc khi can thiệp qua da thất bại
Điều trị giai đoạn sau cấp:
- Bệnh nhân chưa ổn định cần tiếp tục bất động tại giường và được theo dõi chặt chẽ
- Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu
- Thay đổi lối sống bao gồm bỏ thuốc lá, giảm cân và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, điều độ để phòng ngừa tái phát bệnh
6. Kết luận
Nhồi máu cơ tim cấp là một tình trạng cấp cứu nghiêm trọng đòi hỏi được phát hiện và xử trí kịp thời để giảm thiểu tổn thương cơ tim và nguy cơ tử vong. Việc điều trị toàn diện bao gồm nghỉ ngơi, sử dụng thuốc hợp lý, tái tưới máu kịp thời và thay đổi lối sống là nền tảng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và phòng ngừa các biến chứng. Đồng thời, việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và thăm khám định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do nhồi máu cơ tim cấp.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
