Tổng quan về nhiễm toan ceton
Nhiễm toan ceton thường gặp ở người tiểu đường tuýp 1, hiếm hơn ở tiểu đường tuýp 2. Đây là biến chứng cấp tính, nguy hiểm đến tính mạng, cần phát hiện và điều trị nhanh chóng.
Triệu chứng nhiễm toan ceton
Các dấu hiệu thường xuất hiện dần và có thể tiến triển nhanh trong vòng 24 giờ:
- Khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên
- Miệng và da khô, mặt đỏ bừng
- Thở nhanh, thở sâu (thở Kussmaul)
- Hơi thở có mùi trái cây
- Đau đầu, mệt mỏi, suy nhược
- Buồn nôn, nôn ói, đau bụng
- Cứng cơ hoặc đau nhức cơ
- Trong trường hợp nặng: lú lẫn, hôn mê
👉 Đôi khi, nhiễm toan ceton chính là dấu hiệu đầu tiên của bệnh tiểu đường ở những người chưa được chẩn đoán.
Nguyên nhân gây nhiễm toan ceton
Một số nguyên nhân thường gặp:
- Bỏ quên hoặc không tiêm đủ liều insulin
- Nhiễm khuẩn, nhiễm trùng (viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, nhiễm khuẩn huyết…)
- Bệnh cấp tính: nhồi máu cơ tim, đột quỵ, viêm tụy cấp
- Chấn thương, phẫu thuật lớn
- Dùng thuốc gây tăng đường huyết: corticosteroid, thuốc chẹn beta, thuốc lợi tiểu…
Đối tượng nguy cơ cao
Nhiễm toan ceton dễ xảy ra ở:
- Người tiểu đường tuýp 1 (đặc biệt dưới 50 tuổi)
- Người tiểu đường tuýp 2 không kiểm soát đường huyết tốt
- Người thường xuyên bỏ liều insulin
- Phụ nữ mang thai bị tiểu đường
- Người bị bệnh tim mạch, dạ dày, rối loạn nội tiết
- Người uống rượu, dùng chất kích thích
- Bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc đang chịu căng thẳng thể chất, tinh thần
Chẩn đoán nhiễm toan ceton
Bác sĩ thường chỉ định:
- Xét nghiệm máu: đường huyết > 250 mg/dL, nồng độ ceton tăng, máu có tính axit.
- Xét nghiệm điện giải, khí máu động mạch để xác định mức độ toan chuyển hóa.
- X-quang, điện tâm đồ, xét nghiệm nhiễm trùng nếu nghi ngờ có bệnh kèm theo.
Điều trị nhiễm toan ceton
Người bệnh cần được điều trị khẩn cấp tại bệnh viện, thường ở phòng cấp cứu:
- Bù dịch: truyền dịch tĩnh mạch để bù nước và làm loãng đường trong máu.
- Bổ sung điện giải: đặc biệt là kali, natri, clorua để cân bằng.
- Truyền insulin tĩnh mạch: giúp hạ đường huyết và ngăn cơ thể sản sinh thêm ceton.
- Điều trị nguyên nhân: dùng kháng sinh nếu có nhiễm trùng, kiểm soát bệnh nền (tim mạch, viêm tụy…).
- Theo dõi sát sao: để kịp thời xử trí biến chứng trên não, thận, tim hoặc phổi.
Người bệnh chỉ được xuất viện khi đường huyết ổn định, ceton giảm về mức an toàn và cơ thể hồi phục.
Phòng ngừa nhiễm toan ceton
- Tuân thủ điều trị tiểu đường: dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết đúng chỉ định.
- Theo dõi đường huyết thường xuyên: ít nhất 3–4 lần/ngày, đặc biệt khi ốm hoặc căng thẳng.
- Chế độ ăn uống – sinh hoạt lành mạnh: hạn chế đồ ngọt, rượu bia, duy trì tập luyện.
- Chuẩn bị kế hoạch dự phòng: mang theo máy đo đường huyết, xét nghiệm ceton tại nhà nếu có nguy cơ.
- Khám bác sĩ ngay khi xuất hiện triệu chứng bất thường như khát nhiều, tiểu nhiều, hơi thở mùi trái cây.
Nhiễm toan ceton là biến chứng nguy hiểm của tiểu đường, tiến triển nhanh và có thể gây tử vong nếu không xử trí kịp thời. Việc nhận biết triệu chứng sớm, tuân thủ điều trị và theo dõi đường huyết đều đặn sẽ giúp phòng tránh hiệu quả. Người bệnh tiểu đường và gia đình cần trang bị kiến thức cơ bản về tình trạng này để bảo vệ sức khỏe an toàn.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
