Vậy bệnh tay chân miệng là gì? Đâu là triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Bệnh tay chân miệng là gì?
Tay chân miệng (Hand, Foot and Mouth Disease – HFMD) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, chủ yếu do Enterovirus gây ra. Bệnh thường gặp nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi, nhưng người lớn vẫn có thể mắc.
Hầu hết các trường hợp bệnh đều ở mức độ nhẹ, tự khỏi sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ dưới 1 tuổi.
2. Triệu chứng bệnh tay chân miệng
Giai đoạn đầu
- Trẻ có biểu hiện sốt nhẹ, đau họng, đau bụng.
- Có thể biếng ăn, quấy khóc, khó ngủ.
Giai đoạn toàn phát
- Miệng: Xuất hiện đốm đỏ trên lưỡi, niêm mạc miệng → nhanh chóng hình thành mụn nước lớn, màu vàng xám, viền đỏ. Gây sưng đau, khiến trẻ bỏ bú, kém ăn.
- Tay và chân: Xuất hiện đốm đỏ nhỏ trên ngón tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân → tiến triển thành mụn nước màu xám, gây ngứa và đau rát.
3. Nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng
Tác nhân chính gây bệnh là Enterovirus, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71.
Virus lây lan qua đường tiêu hóa và hô hấp, cụ thể qua:
- Nước bọt, chất nhầy, dịch mụn nước của người nhiễm bệnh.
- Phân và đồ dùng cá nhân bị nhiễm virus.
- Tiếp xúc trực tiếp: bắt tay, thay tã, chăm sóc trẻ bị bệnh.
- Gián tiếp: chạm vào bề mặt vật dụng chứa virus, ăn thực phẩm nhiễm bẩn.
4. Đối tượng có nguy cơ cao
Mọi người đều có thể nhiễm bệnh, nhưng nguy cơ cao nhất là:
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhất là dưới 1 tuổi.
- Người chưa từng phơi nhiễm với virus Enterovirus.
- Người tiếp xúc gần hoặc chăm sóc trẻ bị bệnh.
6. Cách phòng ngừa bệnh tay chân miệng
Hiện chưa có vaccine phòng bệnh tay chân miệng, nên phòng ngừa bằng vệ sinh và cách ly là biện pháp hiệu quả nhất:
- Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt sau khi thay tã, chăm sóc trẻ.
- Không dùng chung vật dụng cá nhân như khăn, ly, chén, đồ chơi.
- Làm sạch và khử khuẩn đồ chơi, sàn nhà bằng Cloramin B hoặc nước Javel.
- Cách ly trẻ mắc bệnh từ 7 – 10 ngày kể từ ngày khởi phát.
7. Điều trị bệnh tay chân miệng
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị, điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng:
Giảm sốt, giảm đau:
- Lau mát cơ thể bằng nước ấm.
- Dùng Paracetamol (10 – 15mg/kg/lần, cách 4 – 6 giờ).
- Có thể phối hợp thêm Ibuprofen theo chỉ định bác sĩ.
- Không dùng Aspirin vì nguy cơ biến chứng nghiêm trọng ở trẻ.
Giảm đau miệng và ngứa:
- Dùng Antacid dạng gel chấm vào miệng để giảm đau, giúp trẻ ăn uống dễ hơn.
- Thuốc kháng Histamin như Chlorpheniramin, Alimemazin (Theralen)… theo chỉ định.
Chăm sóc dinh dưỡng:
- Cho trẻ uống nhiều nước (nước ép, oresol…).
- Tăng cường bú mẹ nếu trẻ còn bú.
- Ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt. Tránh đồ ăn nóng, mặn, chua, cứng.
8. Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Sốt cao > 39°C không hạ sau khi đã điều trị tại nhà.
- Run tay chân, đi đứng loạng choạng, yếu tay chân.
- Giật mình chới với, thất thần, hốt hoảng.
- Đảo mắt bất thường, nôn ói liên tục, co giật, thở mệt.
- Quấy khóc không dỗ được.
Lưu ý: Tay chân miệng do virus gây ra, tuyệt đối không sử dụng kháng sinh, trừ khi có biến chứng nhiễm trùng do vi khuẩn.
9. Kết luận
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan nhưng có thể phòng tránh và kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Do chưa có vaccine, việc vệ sinh cá nhân, khử khuẩn đồ dùng và cách ly người bệnh là yếu tố then chốt trong phòng bệnh.
Phụ huynh cần theo dõi sát các biểu hiện của trẻ và đưa đến cơ sở y tế uy tín khi có dấu hiệu nghi ngờ để đảm bảo an toàn sức khỏe cho con.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
