Túi mật có chức năng lưu trữ và giải phóng dịch mật (do gan tiết ra) để hỗ trợ quá trình tiêu hóa chất béo trong ruột non. Khi túi mật bị vỡ, chức năng này bị gián đoạn và gây ra các phản ứng viêm nhiễm cấp tính.
Các triệu chứng điển hình
Vỡ túi mật thường gây ra các dấu hiệu cấp tính và toàn thân:
- Đau nhói dữ dội: Đặc biệt ở vùng hạ sườn phải (phần trên bên phải của bụng). Cơn đau có thể đột ngột.
- Buồn nôn, ói mửa.
- Sốt: Dấu hiệu nhiễm trùng nặng.
- Vàng da, vàng mắt: Do dịch mật bị rò rỉ và rối loạn chức năng gan tạm thời.
- Các triệu chứng không đặc hiệu: Chán ăn, cân nặng giảm không rõ lý do.
Nguyên nhân và Đối tượng nguy cơ
Vỡ túi mật chủ yếu do viêm nhiễm hoặc tác động lực mạnh từ bên ngoài.
Nguyên nhân chính gây vỡ túi mật
Có hai nguyên nhân chính và phổ biến gây vỡ túi mật, đó là do viêm túi mật và do chấn thương gây ra.
Viêm túi mật dẫn đến vỡ túi mật
Sỏi mật, nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh viêm túi mật. Bệnh sỏi mật là tình trạng sỏi tích tụ bên trong túi mật. Sỏi mật thường là những phát hiện tình cờ và trong 75% trường hợp, không có triệu chứng. Trong một số trường hợp, sỏi mật có liên quan đến viêm túi mật, tắc nghẽn hoặc gây vỡ túi mật. Không những sỏi mật, dưới đây là một số yếu tố nguy cơ gây viêm túi mật và có khả năng dẫn đến vỡ túi mật:
- Bệnh giun đũa do giun ký sinh gây ra và có thể dẫn đến bệnh sỏi mật.
- Nhiễm trùng do vi khuẩn như Escherichia coli, Klebsiella, Streptococcus faecalis,…
- Sỏi bùn túi mật, là một hỗn hợp của mật và các hạt có thể làm tắc nghẽn túi mật.
Vỡ túi mật do chấn thương
Các nguyên nhân gây chấn thương và có thể dẫn đến tình trạng vỡ túi mật bao gồm:
- Tai nạn giao thông.
- Ngã, va chạm vào bụng.
- Bị tác động mạnh từ bên ngoài, bởi sự cố khi tập luyện thể thao như bóng đá, bóng bầu dục,…
Để nhận biết dấu hiệu của vỡ túi mật, bạn cần chú ý đến các triệu chứng sau: buồn nôn và ói mửa, đau nhói ở phần trên bên phải của bụng, vàng da và mắt, sốt, chán ăn, cân nặng bị giảm mà không có lý do,…
Đối tượng nguy cơ cao
- Người bị viêm túi mật.
- Người bị nhiễm vi khuẩn như Klebsiella, Escherichia Coli,… ở đường ruột.
- Người bị sỏi mật
Chẩn đoán và Phương án Điều trị
Do triệu chứng vỡ túi mật và viêm túi mật rất giống nhau, việc chẩn đoán hình ảnh là cần thiết.
Phương pháp chẩn đoán
Chẩn đoán hình ảnh:
- Siêu âm bụng và Siêu âm Doppler màu: Phương pháp ban đầu để thấy hình ảnh túi mật, sỏi và dịch quanh túi mật.
- Chụp CT (Cắt lớp vi tính): Cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về mức độ dịch rò rỉ và tình trạng các mô xung quanh.
- Xạ hình đường mật (quét HIDA): Giúp đánh giá chức năng túi mật và đường mật.
Xét nghiệm máu: Kiểm tra các dấu hiệu viêm nhiễm nghiêm trọng:
- Số lượng tế bào bạch cầu (tăng cao).
- Nồng độ Procalcitonin.
- Tốc độ lắng hồng cầu (ESR).
Phương án điều trị
Điều trị vỡ túi mật là một cấp cứu ngoại khoa và yêu cầu can thiệp ngay lập tức:
Phẫu thuật (Phương án phổ biến):Cắt bỏ túi mật (Cắt túi mật) là giải pháp chính.
- Cắt túi mật nội soi (Laparoscopic Cholecystectomy): Phương pháp xâm lấn tối thiểu, phổ biến nhất.
- Cắt túi mật một phần: Áp dụng khi tình trạng viêm quá nặng hoặc mô túi mật quá mỏng manh.
Điều trị sau phẫu thuật:
- Bệnh nhân cần tiếp tục dùng thuốc kháng sinh để loại bỏ nhiễm trùng do vi khuẩn và được theo dõi tình trạng sức khỏe tại bệnh viện.
- Thuốc giảm đau và hướng dẫn chăm sóc vết mổ được kê đơn nếu bệnh nhân được xuất viện về nhà.
Phòng ngừa tình trạng vỡ túi mật
Biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất là phòng ngừa và kiểm soát sỏi túi mật.
- Chế độ dinh dưỡng khoa học:
- Tăng cường chất xơ: Ăn nhiều trái cây, rau xanh, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt).
- Bổ sung chất béo lành mạnh: Dầu cá, dầu ô liu (hỗ trợ hoạt động co bóp ổn định của túi mật).
- Hạn chế: Thực phẩm nhiều đường, carbohydrate tinh chế, chất béo không lành mạnh, đồ chiên rán.
- Thăm khám định kỳ: Khi nhận thấy các triệu chứng nghi ngờ mắc sỏi mật (đau bụng trên bên phải, đau sau khi ăn), cần chủ động đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng vỡ túi mật.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
