1. Tổng Quan Về Viêm Phổi Do Nấm
Viêm phổi do nấm là một dạng nhiễm trùng phổi do người bệnh hít phải bào tử nấm hoặc do nhiễm trùng tiềm ẩn phát triển. Tình trạng này thường lan truyền theo đường máu, đặc biệt là ở những người bị suy giảm miễn dịch.
Một số nấm đặc hữu gây bệnh bao gồm:
- Histoplasma capsulatum
- Coccidioides immitis
- Blastomyces dermatitidis
- Paracoccidioides brasiliensis
- Sporothrix schenckii
- Cryptococcus neoformans
Các loại nấm này có thể gây nhiễm cả ở người khỏe mạnh lẫn người suy giảm miễn dịch.
2. Triệu Chứng Viêm Phổi Do Nấm
Các triệu chứng của nấm phổi có thể khác nhau tùy theo loại nấm và mức độ tổn thương, phổ biến bao gồm:
- Sốt dai dẳng, nhất là ở người suy giảm miễn dịch.
- Ho khan, khó chịu vùng ngực, khó thở khi gắng sức.
- Ho ra máu (gặp trong xâm lấn bởi Aspergillus, Mucormycosis).
- Sưng hạch, tắc nghẽn đường dẫn khí lớn.
- Đau khớp giống hội chứng “về khớp”.
- Triệu chứng ngoài phổi: tổn thương da, não, xương, viêm màng não, áp-xe não, viêm nội nhãn,...
- Phản ứng quá mẫn (do nấm Candida, Aspergillus).
- Viêm hệ thống: ảnh hưởng máu, tủy xương, thận, gan,...
Người bệnh có thể gặp các biểu hiện khác tùy thể trạng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu nghi ngờ mắc bệnh.
3. Nguyên Nhân Gây Viêm Phổi Do Nấm
Viêm phổi do nấm được chia thành hai nhóm nguyên nhân chính:
- Nhiễm nấm cổ điển: Histoplasma, Cryptococcus
- Nhiễm nấm cơ hội: Candida, Aspergillus
Ba loại nấm phổ biến gây bệnh là: Aspergillus, Candida và Cryptococcus.
Bệnh thường xảy ra ở những người có suy giảm miễn dịch, rối loạn chuyển hóa, suy dinh dưỡng, hoặc có các tổn thương phổi sẵn có như hoại tử, lao phổi.
4. Đối Tượng Nguy Cơ Cao Mắc Nấm Phổi
Một số đối tượng dễ mắc viêm phổi do nấm gồm:
- Bệnh nhân ung thư máu, đang hóa trị.
- Người ghép tủy, ghép tạng.
- Người dùng corticosteroid kéo dài.
- Bệnh nhân HIV/AIDS.
- Người suy tủy, giảm bạch cầu kéo dài.
- Người có suy giảm miễn dịch bẩm sinh.
- Người sức đề kháng yếu, gầy yếu.
- Người bị lao phổi, giãn phế quản.
5. Chẩn Đoán Viêm Phổi Do Nấm
Các phương pháp chẩn đoán nấm phổi phổ biến bao gồm:
- Chụp X-quang phổi: Giúp phát hiện hình ảnh đặc trưng như khối tròn đặc, thay đổi theo tư thế (dấu hiệu “lục lạc”).
- Chụp CT phổi (cắt lớp vi tính): Hỗ trợ xác định rõ vị trí u nấm trong các ca khó chẩn đoán.
- Huyết thanh chẩn đoán Aspergillus: Xét nghiệm tìm kháng thể kháng nấm trong máu, độ chính xác cao (93–100%).
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu thêm các xét nghiệm khác để xác định loại nấm và mức độ lan rộng.
6. Cách Phòng Ngừa Viêm Phổi Do Nấm
Một số biện pháp phòng ngừa nấm phổi hiệu quả gồm:
- Người nhiễm HIV nên dùng thuốc kháng nấm dự phòng mỗi ngày, nhất là với Cryptococcus.
- Bệnh nhân ghép tạng nên được chỉ định thuốc dự phòng (Fluconazole...).
- Hạn chế tiếp xúc với bào tử nấm: tránh làm vườn, trồng cây, dọn dẹp bụi bẩn, công trình xây dựng, xử lý thực phẩm sống.
- Duy trì sức khỏe tốt, tránh suy giảm miễn dịch kéo dài.
7. Điều Trị Viêm Phổi Do Nấm
Tùy vào tình trạng bệnh và loại nấm, bác sĩ có thể chỉ định một trong các phương pháp điều trị nấm phổi sau:
Sử dụng thuốc kháng nấm
- Có thể dùng đường toàn thân hoặc bơm trực tiếp vào hang nấm phổi.
- Thuốc thường dùng: Amphotericin B (hiện ít sử dụng do độc tính cao và khó tìm).
Nút mạch cầm máu
- Dành cho trường hợp ho ra máu ồ ạt, chưa chẩn đoán chính xác vẫn có thể chụp mạch và làm tắc động mạch phế quản để cứu người bệnh.
Phẫu thuật cắt phổi
- Cắt bỏ phần phổi có u nấm khi có ho ra máu tái phát hoặc u nấm lớn.
- Một số trường hợp có thể không chỉ định phẫu thuật nếu rủi ro cao (do giãn phế quản, tổn thương phổi mạn tính,...).
8. Kết Luận
Viêm phổi do nấm là bệnh lý nguy hiểm, thường xảy ra ở những người có hệ miễn dịch yếu hoặc mắc các bệnh lý mạn tính. Việc chẩn đoán sớm, điều trị đúng cách và phòng ngừa hiệu quả sẽ giúp hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe.
Nếu có triệu chứng nghi ngờ, hãy đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn chuyên sâu từ bác sĩ.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
