Tổng quan về suy thận giai đoạn cuối
Suy thận mạn giai đoạn cuối còn gọi là giai đoạn 5 của bệnh thận mạn, khi mức lọc cầu thận (GFR) giảm dưới 15 mL/phút/1,73m². Lượng ure và các chất độc tích tụ trong máu ở mức cao gây ra hội chứng tăng ure máu, dẫn đến nhiều biến chứng nặng nề và có thể tử vong nếu không được điều trị thay thế thận kịp thời.
Thống kê cho thấy thế giới hiện có khoảng 3 triệu người đang điều trị thay thế thận do suy thận mạn tính. Tuy nhiên chỉ khoảng 80% bệnh nhân ở các nước phát triển được tiếp cận phương pháp điều trị này, trong khi ở các nước đang phát triển tỷ lệ chỉ đạt từ 10 đến 20%, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao hơn đáng kể.
Triệu chứng suy thận giai đoạn cuối
Ở giai đoạn chức năng thận giảm trên 90%, người bệnh có thể cảm nhận rõ rệt các triệu chứng toàn thân. Lượng nước tiểu ít dần, có thể vô niệu hoặc tiểu ra máu. Người bệnh thường đau vùng thắt lưng, cảm thấy mệt mỏi kéo dài, suy nhược, buồn nôn, chán ăn do thiếu máu và tích tụ độc tố. Da trở nên khô, sạm màu, có thể phù, ngứa ngáy liên tục, mất ngủ và giảm ham muốn tình dục.
Nguyên nhân gây suy thận giai đoạn cuối
Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy thận mạn là tăng huyết áp và tiểu đường. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận khiến chức năng lọc máu suy giảm. Ở người tiểu đường, đường huyết cao liên tục gây hại cho hệ thống lọc của thận, khiến nephron bị hư hỏng dần.
Ngoài ra, một số yếu tố khác như trào ngược bàng quang – niệu quản, viêm cầu thận, tắc nghẽn đường tiết niệu kéo dài, phì đại tuyến tiền liệt hoặc dị tật bẩm sinh đường tiết niệu cũng có thể dẫn đến suy thận mạn tính. Một số bệnh ung thư ảnh hưởng đến hệ tiết niệu cũng được ghi nhận là nguyên nhân gây suy thận giai đoạn cuối.
Đối tượng nguy cơ cao
Những người mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp, viêm cầu thận hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận có nguy cơ cao tiến triển đến suy thận mạn. Bệnh nhân mắc lupus ban đỏ hệ thống, thận đa nang, hội chứng Alport, tắc nghẽn đường tiết niệu hoặc sử dụng kéo dài thuốc NSAID và một số loại kháng sinh cũng cần được theo dõi chặt chẽ.
Chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối
Bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng cùng các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá chức năng thận. Nước tiểu được xét nghiệm để kiểm tra protein và máu. Xét nghiệm creatinin và ure máu giúp xác định khả năng lọc thải của thận. Mức lọc cầu thận (GFR) được ước tính để xác định mức độ suy giảm chức năng. Dựa trên kết quả này, bác sĩ sẽ chỉ định phương án điều trị phù hợp.
Cách phòng ngừa suy thận giai đoạn cuối
Vì suy thận mạn tiến triển âm thầm nên việc phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Những người bị đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có người thân mắc bệnh thận nên xét nghiệm kiểm tra chức năng thận hằng năm để phát hiện sớm bất thường.
Việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống giảm muối, hạn chế đường và chất béo kết hợp tập luyện mỗi ngày giúp bảo vệ thận hiệu quả. Các bệnh lý tại thận như viêm cầu thận, sỏi thận hoặc viêm bể thận cần được điều trị triệt để để tránh chuyển sang mạn tính. Không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là các thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thuốc đông y không rõ nguồn gốc vì có thể gây độc cho thận.
Phương pháp điều trị suy thận giai đoạn cuối
Hiện nay có ba phương pháp điều trị thay thế thận được áp dụng phổ biến.
Chạy thận nhân tạo giúp loại bỏ chất thải, muối và nước dư thừa ra khỏi cơ thể bằng máy móc hoạt động như một quả thận nhân tạo. Phương pháp này thường thực hiện ba lần mỗi tuần, mỗi lần từ ba đến bốn giờ tùy tình trạng bệnh nhân.
Lọc màng bụng được thực hiện bằng cách đưa dung dịch lọc vào khoang bụng để hấp thụ chất độc và dịch dư thừa, sau đó dẫn ra ngoài. Phương pháp này có thể tự thực hiện tại nhà sau khi được hướng dẫn.
Ghép thận là lựa chọn tối ưu giúp người bệnh trở lại cuộc sống gần như bình thường. Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần dùng thuốc ức chế miễn dịch để tránh đào thải thận ghép và được theo dõi định kỳ để kiểm soát biến chứng.
Suy thận giai đoạn cuối là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được điều trị thay thế thận kịp thời và tuân thủ chỉ định của bác sĩ. Chủ động phát hiện sớm, duy trì lối sống khoa học là chìa khóa giúp bảo vệ chức năng thận và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Nguồn: Tổng hợp Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
