Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về bệnh lý đau dây thần kinh liên sườn qua bài viết dưới đây.
1. Tổng quan về đau thần kinh liên sườn
Dây thần kinh liên sườn gồm 12 cặp, bắt nguồn từ đoạn tủy ngực D1–D12. Chúng chia thành hai nhánh:
- Nhánh sau: chi phối vùng lưng.
- Nhánh trước: chi phối ngực và bụng, chính là dây thần kinh liên sườn.
Khi di chuyển dọc theo xương sườn, các dây thần kinh này cùng với động mạch và tĩnh mạch liên sườn tạo thành bó mạch gian sườn. Vì vị trí nông và liên quan đến nhiều cơ quan, dây thần kinh liên sườn rất dễ bị tổn thương khi có bệnh lý tại cột sống, tủy sống hoặc xương sườn.
Nếu không xác định được nguyên nhân cụ thể, bệnh sẽ được chẩn đoán là đau thần kinh liên sườn nguyên phát.
2. Triệu chứng đau thần kinh liên sườn
Người mắc đau thần kinh liên sườn thường gặp các biểu hiện sau:
- Cơn đau xuất hiện từng đợt hoặc kéo dài liên tục.
- Đau một hoặc hai bên sườn, có thể lan ra trước ngực.
- Tính chất đau thường âm ỉ, kéo dài, khiến người bệnh khó ngủ.
- Đau tăng khi hít sâu, ho, hắt hơi, thay đổi tư thế hoặc vận động mạnh.
Lưu ý: Các triệu chứng đau ở lưng và ngực do dây thần kinh liên sườn dễ bị nhầm với bệnh lý tim hoặc phổi. Nếu không có biểu hiện như khó thở, ho nhiều, hồi hộp thì nên nghĩ đến nguyên nhân thần kinh.
3. Nguyên nhân gây đau thần kinh liên sườn
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến đau dây thần kinh liên sườn, bao gồm:
3.1 Chấn thương cột sống
Thường có tiền sử va chạm, tai nạn gây tổn thương đốt sống hoặc xương sườn, có thể liên quan đến bệnh lý tủy sống.
3.2 Thoái hóa cột sống
Gặp nhiều ở người lớn tuổi, gây đau âm ỉ, cảm giác ê ẩm vùng cột sống ngực. Đau có thể xuất hiện cả khi nghỉ và khi vận động.
3.3 Lao hoặc ung thư cột sống
Gây hủy xương và chèn ép thần kinh, đau dữ dội như bó chặt lấy ngực hoặc bụng. Kèm theo sốt về chiều, mệt mỏi, sút cân, biến dạng cột sống.
3.4 Bệnh lý tủy sống
Có thể là dấu hiệu của u rễ thần kinh, u ngoại tủy. Đau một bên sườn, kiểu đánh đai, không có điểm đau rõ ràng khi khám.
3.5 Đau dây thần kinh liên sườn nguyên phát
Có thể do nhiễm lạnh, vận động sai tư thế, giơ tay quá tầm. Đau cạnh sống hoặc vùng liên sống – bả vai, tăng khi thở sâu, ho, hắt hơi.
3.6 Do nhiễm khuẩn (Zona thần kinh)
Gồm hai giai đoạn:
- Giai đoạn cấp: Đau rát vùng sườn, sau vài ngày xuất hiện mụn nước dọc theo dây thần kinh.
- Giai đoạn di chứng: Vùng bị tổn thương vẫn đau rát, ngứa ngáy, kéo dài hàng tháng, nhất là ở người cao tuổi.
3.7 Sau phẫu thuật lồng ngực
Thường gặp sau phẫu thuật tim, lồng ngực hoặc phẫu thuật thẩm mỹ. Có thể tự hồi phục nếu không gây tổn thương thần kinh.
4. Đối tượng nguy cơ cao
Một số đối tượng dễ mắc đau thần kinh liên sườn bao gồm:
- Người có bệnh nền như viêm khớp, thoát vị đĩa đệm.
- Người nhiễm virus varicella-zoster (gây bệnh zona).
- Người chơi thể thao tốc độ cao: bóng đá, trượt tuyết, đấu vật…
- Phụ nữ mang thai, do hormone thay đổi và thai nhi chèn ép.
- Người từng phẫu thuật ngực, có thể bị tổn thương thần kinh.
5. Chẩn đoán đau thần kinh liên sườn
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và khám lâm sàng. Trong một số trường hợp, cần sử dụng thêm các phương pháp cận lâm sàng để loại trừ nguyên nhân thứ phát:
Các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán:
- X-quang, CT scan: Phát hiện tổn thương cột sống, gãy xương, chèn ép.
- MRI: Loại trừ bệnh lý tủy sống, phổi hoặc di căn sau phẫu thuật.
- Điện cơ (EMG): Đánh giá chức năng dây thần kinh liên sườn.
- Xét nghiệm PCR, sinh thiết da: Dùng trong các trường hợp zona không điển hình.
Lưu ý: Trước khi kết luận chẩn đoán, cần loại trừ các bệnh lý tim, phổi hoặc đường tiêu hóa nếu phù hợp với triệu chứng người bệnh.
6. Phòng ngừa đau thần kinh liên sườn
Một số cách giúp phòng ngừa đau dây thần kinh liên sườn bao gồm:
- Tiêm vắc-xin phòng Zona: Khuyến nghị cho người từ 60 tuổi trở lên, phụ nữ và người suy giảm miễn dịch. Có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh đến 51% và giảm đau dây thần kinh lên đến 66%.
- Điều trị sớm nếu có nhiễm Zona: Sử dụng thuốc kháng virus và kiểm soát cơn đau cấp để tránh biến chứng.
7. Điều trị đau thần kinh liên sườn
Tùy theo nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng, các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
7.1 Trong giai đoạn cấp tính do Zona:
- Acyclovir (thuốc kháng virus): Làm giảm mức độ và thời gian đau nếu dùng sớm.
- NSAID (thuốc kháng viêm không steroid): Giảm đau hiệu quả.
7.2 Trong giai đoạn mãn tính:
- Thuốc chống trầm cảm (TCA, SSRI/SNRI): Giảm đau thần kinh mạn.
- Thuốc chống co giật, opioid, thuốc bôi ngoài da.
- Vật lý trị liệu, châm cứu, tâm lý trị liệu: Hỗ trợ điều trị không dùng thuốc.
- Máy kích thích điện thần kinh qua da (TENS): Hiệu quả trong giảm đau mạn tính.
Kết luận
Đau thần kinh liên sườn là tình trạng có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi và nguyên nhân khác nhau. Việc nhận biết đúng triệu chứng, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Nếu bạn xuất hiện các cơn đau bất thường vùng ngực, sườn, lưng không rõ nguyên nhân, hãy đến cơ sở y tế để được khám và điều trị chính xác.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
