Rối loạn lo âu lan tỏa là gì?
Theo thống kê, khoảng 3% người trưởng thành trên thế giới mắc chứng rối loạn lo âu lan tỏa, trong đó tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên từ 13 – 18 tuổi lên tới 6%.
Triệu chứng rối loạn lo âu lan tỏa
Người mắc GAD thường có những biểu hiện sau:
- Lo lắng quá mức kéo dài ít nhất 6 tháng.
- Khó kiểm soát sự lo âu, dễ rơi vào trạng thái bồn chồn, căng thẳng, dễ cáu gắt.
- Thường xuyên mệt mỏi, khó tập trung, đầu óc trống rỗng.
- Có cảm giác căng cơ, đau nhức và rối loạn giấc ngủ.
- Xuất hiện triệu chứng cơ thể như tim đập nhanh, đổ mồ hôi, run tay chân, thở gấp, chóng mặt.
Nếu tình trạng này kéo dài mà không được điều trị, người bệnh có nguy cơ rơi vào trầm cảm hoặc các rối loạn tâm thần khác.
Nguyên nhân gây rối loạn lo âu lan tỏa
Hiện chưa có nguyên nhân cụ thể, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, bao gồm:
- Di truyền: nguy cơ cao hơn nếu trong gia đình từng có người mắc rối loạn lo âu.
- Tổn thương tâm lý: từng bị lạm dụng, bắt nạt hoặc trải qua sang chấn từ nhỏ.
- Bệnh lý mạn tính: các bệnh kéo dài gây đau đớn có thể làm lo âu nặng thêm.
- Môi trường sống căng thẳng: áp lực công việc, học tập hoặc các vấn đề xã hội.
- Lạm dụng chất kích thích: rượu bia, ma túy có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng hơn tình trạng lo âu.
Đối tượng dễ mắc rối loạn lo âu lan tỏa
- Phụ nữ: tỷ lệ mắc GAD cao gấp đôi so với nam giới.
- Người có tính cách nhút nhát, bi quan hoặc hay né tránh các tình huống xã hội.
- Người từng trải qua sang chấn tâm lý hoặc mắc bệnh tâm thần kèm theo như trầm cảm.
- Người có bệnh mạn tính (tim mạch, tuyến giáp, đau mãn tính…).
Chẩn đoán rối loạn lo âu lan tỏa
Chẩn đoán bệnh thường dựa trên:
- Thăm khám lâm sàng: đánh giá mức độ lo âu, sợ hãi, rối loạn giấc ngủ, căng cơ, khó tập trung.
- Cận lâm sàng: xét nghiệm máu, nước tiểu, điện não đồ, điện tim, siêu âm tuyến giáp… để loại trừ nguyên nhân thực thể.
- Trắc nghiệm tâm lý: sử dụng các thang đo lo âu (Hamilton, Zung…), đánh giá trầm cảm, nhân cách và chất lượng giấc ngủ.
Phòng ngừa rối loạn lo âu lan tỏa
Để giảm nguy cơ mắc GAD, bạn có thể thực hiện những thói quen lành mạnh sau:
- Ngủ đủ giấc, hạn chế sử dụng caffeine và chất kích thích.
- Luyện tập yoga, thiền, hít thở sâu để kiểm soát căng thẳng.
- Sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý.
- Tránh rượu bia, ma túy và các chất gây nghiện.
- Chia sẻ với gia đình, bạn bè hoặc chuyên gia tâm lý khi gặp stress, lo âu.
- Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng để hỗ trợ sức khỏe tinh thần.
Cách điều trị rối loạn lo âu lan tỏa
Điều trị GAD thường kết hợp dùng thuốc và liệu pháp tâm lý.
Điều trị bằng thuốc
- Thuốc chống trầm cảm (SSRI, SNRI): escitalopram, paroxetine, venlafaxine, duloxetine… giúp kiểm soát lo âu lâu dài.
- Thuốc chống lo âu: benzodiazepines cho hiệu quả nhanh nhưng dễ gây lệ thuộc, do đó chỉ dùng ngắn hạn.
- Buspirone: tác dụng chậm (3 – 4 tuần) nhưng ít gây lệ thuộc.
Trị liệu tâm lý (CBT)
- Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) là phương pháp phổ biến nhất, giúp người bệnh nhận diện và thay đổi suy nghĩ tiêu cực, rèn luyện thói quen sống lành mạnh.
- Kết hợp kỹ thuật thư giãn, hít thở sâu và rèn luyện kỹ năng kiểm soát lo âu.
Rối loạn lo âu lan tỏa là một bệnh lý tâm thần mạn tính, dễ tái phát, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý, người bệnh có thể kiểm soát tốt tình trạng này.
Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện lo âu kéo dài, hãy tìm đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
