Jet lag là gì?
Jet lag xảy ra khi chu kỳ ngủ – thức tự nhiên của cơ thể không đồng bộ với múi giờ mới. Khi đó, bạn có thể cảm thấy buồn ngủ vào ban ngày, mệt mỏi, khó tập trung và thậm chí hơi mất định hướng.
Mức độ nghiêm trọng của jet lag phụ thuộc vào số múi giờ chênh lệch, hướng di chuyển và thể trạng từng người. Người lớn tuổi thường gặp triệu chứng nặng hơn và cần nhiều thời gian hơn để thích nghi.
Triệu chứng thường gặp của jet lag
Các dấu hiệu của hội chứng lệch múi giờ thường xuất hiện trong 1 – 2 ngày sau chuyến bay và có thể bao gồm:
- 😴 Rối loạn giấc ngủ: mất ngủ, khó ngủ, buồn ngủ vào ban ngày.
- 🧠 Khó tập trung, dễ cáu gắt, nhầm lẫn.
- 🍽️ Ăn không ngon, đầy bụng.
- 💩 Rối loạn tiêu hóa: táo bón hoặc tiêu chảy.
- 😔 Trầm cảm nhẹ, tâm trạng thất thường.
Triệu chứng có thể khác nhau ở từng người và kéo dài từ vài ngày đến hơn một tuần tùy mức độ.
Nguyên nhân gây jet lag
Nguyên nhân chính của jet lag là cơ thể không thể điều chỉnh ngay với múi giờ mới. Ví dụ, nếu bạn bay từ New York sang Paris, cơ thể vẫn “nghĩ” là đang ở giờ New York, khiến chu kỳ sinh học không khớp với thời gian địa phương.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị jet lag gồm:
- Di chuyển qua nhiều múi giờ trong thời gian ngắn.
- Bay về hướng Đông (thời gian như bị “rút ngắn”).
- Người lớn tuổi có khả năng thích ứng kém hơn.
- Thường xuyên đi công tác, làm việc trên máy bay như phi công, tiếp viên.
Ai dễ mắc hội chứng jet lag?
Hầu hết mọi người đều có thể bị jet lag. Tuy nhiên, một số đối tượng có nguy cơ cao hơn:
- ✈️ Người thường xuyên di chuyển bằng máy bay đường dài.
- 👴 Người cao tuổi.
- 🕰️ Người có thói quen sinh hoạt cố định.
- 🌍 Di chuyển chênh lệch múi giờ lớn (trên 2 múi giờ).
Cách phòng ngừa jet lag hiệu quả
Để giảm nguy cơ mắc hội chứng lệch múi giờ, bạn có thể áp dụng những cách sau:
- 🛌 Điều chỉnh lịch sinh hoạt trước chuyến đi: đi ngủ sớm hơn vài ngày nếu bay về hướng Đông hoặc muộn hơn nếu bay về hướng Tây.
- ☀️ Tiếp xúc ánh sáng hợp lý: ánh sáng buổi sáng giúp thích nghi với múi giờ sớm hơn, ánh sáng buổi tối giúp làm quen với múi giờ muộn hơn.
- 🕰️ Đặt đồng hồ theo giờ điểm đến ngay khi lên máy bay.
- 💧 Uống đủ nước, tránh rượu và caffeine.
- 😴 Cố gắng ngủ trên máy bay nếu bay đêm và dùng bịt mắt, nút tai để dễ ngủ hơn.
Phương pháp điều trị jet lag
Thông thường, jet lag sẽ tự biến mất sau vài ngày khi cơ thể dần thích nghi với múi giờ mới. Tuy nhiên, bạn có thể rút ngắn thời gian hồi phục bằng cách:
- ✅ Duy trì vận động ban ngày dù mệt.
- ✅ Ngủ và ăn theo giờ địa phương.
- ✅ Tắm nước ấm để thư giãn và dễ ngủ hơn.
- ✅ Điều chỉnh ánh sáng phù hợp (ban ngày sáng, ban đêm tối).
Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nghiêm trọng, hãy gặp bác sĩ. Một số phương pháp điều trị có thể được đề xuất:
Thuốc hỗ trợ giấc ngủ
- Nonbenzodiazepines: Zolpidem (Ambien®), Eszopiclone (Lunesta®), Zaleplon (Sonata®)
- Benzodiazepines: Triazolam (Halcion®)
Thuốc giúp cải thiện giấc ngủ nhưng có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, mất trí nhớ hay mộng du.
Bổ sung Melatonin
Melatonin giúp thiết lập lại đồng hồ sinh học, cải thiện giấc ngủ và giảm triệu chứng jet lag. Tuy nhiên, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc điều trị khác.
Liệu pháp ánh sáng
Tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vào thời điểm phù hợp giúp cơ thể điều chỉnh lại nhịp sinh học nhanh hơn.
Jet lag là hiện tượng phổ biến khi di chuyển qua nhiều múi giờ, gây mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến sức khỏe. Dù không nguy hiểm, hội chứng này có thể làm giảm chất lượng chuyến đi hoặc công tác.
👉 Việc chuẩn bị kỹ trước chuyến bay, điều chỉnh lối sống hợp lý và áp dụng biện pháp hỗ trợ sẽ giúp bạn nhanh chóng lấy lại cân bằng và tận hưởng hành trình trọn vẹn.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
