Hạ đường huyết tiểu đường là gì?
Hạ đường huyết là tình trạng lượng đường trong máu giảm xuống quá thấp so với mức bình thường. Đường (glucose) là nguồn năng lượng chính của cơ thể, được cung cấp từ các thực phẩm chứa carbohydrate như cơm, khoai tây, bánh mì, ngũ cốc, sữa, trái cây…
Ở người khỏe mạnh, tuyến tụy sẽ tiết insulin và glucagon để giữ đường huyết ổn định:
- Insulin: giúp hạ đường huyết bằng cách đưa glucose vào tế bào.
- Glucagon: giúp tăng đường huyết bằng cách kích thích gan giải phóng glucose.
Ở bệnh nhân tiểu đường, quá trình điều tiết này bị rối loạn. Việc dùng quá nhiều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết có thể khiến đường máu giảm mạnh, gây ra tình trạng hạ đường huyết tiểu đường.
Triệu chứng hạ đường huyết tiểu đường
Khi bị hạ đường huyết, người bệnh thường có các dấu hiệu sau:
- Run rẩy, chóng mặt, đau đầu.
- Tim đập nhanh, da tái.
- Đổ mồ hôi nhiều, cảm giác đói dữ dội.
- Mệt mỏi, khó chịu, cáu gắt.
- Ác mộng, la hét trong lúc ngủ.
👉 Trong những trường hợp nặng, đường huyết giảm đột ngột có thể gây:
- Ngất xỉu.
- Động kinh.
- Hôn mê nếu không cấp cứu kịp thời.
Nguyên nhân hạ đường huyết tiểu đường
Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
- Dùng quá nhiều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Bỏ bữa, ăn không đủ hoặc để quá lâu giữa các bữa ăn.
- Tập thể dục cường độ cao nhưng không bổ sung đủ carbohydrate.
- Chế độ ăn kiêng khắt khe, không hợp lý.
- Uống nhiều rượu bia gây mất cân bằng nội tiết.
- Các bệnh lý đi kèm như viêm gan, suy thận, khối u tụy làm tăng tiết insulin.
Đối tượng nguy cơ cao
- Người bệnh tiểu đường đang điều trị bằng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Người nghiện rượu bia.
- Người mắc bệnh gan, thận.
- Bệnh nhân có rối loạn nội tiết (suy tuyến yên, suy tuyến thượng thận).
- Người tự ý dùng thuốc trị tiểu đường không theo chỉ định bác sĩ.
Chẩn đoán hạ đường huyết tiểu đường
Bác sĩ có thể dễ dàng chẩn đoán dựa trên triệu chứng đặc trưng. Tuy nhiên, để xác định rõ tình trạng, cần:
- Đo đường huyết tại thời điểm xuất hiện triệu chứng.
- Thực hiện các xét nghiệm máu khác để tìm nguyên nhân.
Phòng ngừa hạ đường huyết tiểu đường
Người bệnh có thể giảm nguy cơ hạ đường huyết bằng cách:
- Ăn uống điều độ, đủ bữa, cân bằng carbohydrate theo hướng dẫn bác sĩ/dinh dưỡng.
- Ăn nhẹ trước và sau khi tập thể dục nếu cần thiết.
- Luôn mang theo kẹo ngọt hoặc viên glucose để xử trí nhanh khi có triệu chứng.
- Hướng dẫn người thân, đồng nghiệp cách tiêm glucagon trong trường hợp khẩn cấp.
- Kiểm tra đường huyết thường xuyên theo lịch bác sĩ.
- Không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng.
- Hạn chế rượu bia.
- Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều thuốc trị tiểu đường.
Điều trị hạ đường huyết tiểu đường
Cách xử trí phụ thuộc vào mức độ:
Trường hợp nhẹ đến trung bình
- Bổ sung đường ngay: uống nước ngọt, nước trái cây, ăn kẹo hoặc viên nén glucose.
- Sau 15–20 phút, nếu chưa cải thiện, tiếp tục bổ sung đường.
Trường hợp nặng (ngất, co giật, hôn mê)
- Không được đổ nước đường vào miệng bệnh nhân vì dễ gây sặc, nguy hiểm tính mạng.
- Cần tiêm glucagon hoặc truyền glucose tĩnh mạch tại bệnh viện.
- Bác sĩ có thể chỉ định truyền Dextrose 5% hoặc 10% để duy trì đường huyết ổn định.
Hạ đường huyết tiểu đường là biến chứng nguy hiểm, có thể xảy ra bất cứ lúc nào với bệnh nhân tiểu đường, nhất là khi dùng insulin. Người bệnh cần chủ động nhận biết triệu chứng, xử trí đúng cách và tuân thủ điều trị theo chỉ định bác sĩ. Việc kiểm soát tốt chế độ ăn uống, luyện tập và thuốc sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ hạ đường huyết.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
