Tổng quan chung
Tuyến cận giáp gồm 4 tuyến nhỏ nằm phía sau tuyến giáp, có vai trò điều hòa nồng độ canxi trong máu. Khi hoạt động quá mức, cơ thể sẽ rút canxi từ xương để đưa vào máu, làm xương yếu, giòn và dễ gãy.
Bệnh cường cận giáp được chia làm hai loại chính:
- Cường cận giáp nguyên phát: Do khối u lành tính hoặc phì đại tuyến cận giáp, dẫn đến tiết quá nhiều hormone.
- Cường cận giáp thứ phát: Do thiếu canxi hoặc vitamin D kéo dài, thường gặp ở người bị suy thận mạn tính.
Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra loãng xương, sỏi thận, viêm tụy, tăng huyết áp và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Triệu chứng của bệnh cường cận giáp
Ở giai đoạn đầu, cường cận giáp thường không có biểu hiện rõ ràng, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, khi nồng độ canxi trong máu tăng cao, cơ thể có thể xuất hiện các triệu chứng như:
- Loãng xương, xương yếu và dễ gãy.
- Đau nhức xương khớp, mệt mỏi, yếu cơ.
- Sỏi thận, đau khi đi tiểu hoặc đau vùng thắt lưng.
- Đau bụng, buồn nôn, chán ăn.
- Khát nước, đi tiểu nhiều lần.
- Trầm cảm, mất ngủ hoặc thay đổi cảm xúc.
- Rối loạn tim mạch do canxi trong máu tăng cao.
👉 Khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường trên, người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa nội tiết để được chẩn đoán và điều trị sớm.
Nguyên nhân gây bệnh cường cận giáp
Cường cận giáp nguyên phát
Xảy ra khi một hoặc nhiều tuyến cận giáp hoạt động quá mức. Nguyên nhân có thể do:
- Khối u lành tính (adenoma) tại tuyến cận giáp – chiếm đa số trường hợp.
- Phì đại tuyến cận giáp, dẫn đến tăng tiết hormone.
- Ung thư tuyến cận giáp (rất hiếm gặp).
Cường cận giáp thứ phát
Thường là hậu quả của một bệnh lý khác làm giảm nồng độ canxi trong máu, khiến tuyến cận giáp phải hoạt động mạnh hơn, gồm:
- Thiếu canxi hoặc vitamin D kéo dài.
- Suy thận mạn tính, gây rối loạn cân bằng khoáng chất.
- Kém hấp thu canxi do bệnh lý đường tiêu hóa.
Đối tượng nguy cơ cao
Bệnh cường cận giáp có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, tuy nhiên, một số nhóm người có nguy cơ cao hơn bao gồm:
- Phụ nữ sau mãn kinh.
- Người thiếu vitamin D hoặc canxi lâu dài.
- Người có rối loạn di truyền như đa u nội tiết.
- Bệnh nhân đã từng xạ trị vùng cổ hoặc tuyến giáp.
- Người sử dụng thuốc lithium điều trị rối loạn lưỡng cực.
Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ giúp bác sĩ theo dõi và phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu, hạn chế biến chứng nghiêm trọng.
Chẩn đoán bệnh cường cận giáp
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm và kiểm tra sau:
- Xét nghiệm máu: Đo nồng độ canxi và hormone tuyến cận giáp (PTH). Nếu PTH và canxi đều tăng, có thể xác định bệnh.
- Xét nghiệm nước tiểu 24 giờ: Đánh giá khả năng bài tiết canxi và chức năng thận.
- Đo mật độ xương (DXA scan): Giúp phát hiện sớm tình trạng loãng xương.
- Chụp X-quang hoặc siêu âm tuyến cận giáp và thận: Kiểm tra có khối u hay sỏi thận.
Các xét nghiệm này giúp bác sĩ phân biệt giữa cường cận giáp nguyên phát và thứ phát, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Phòng ngừa bệnh cường cận giáp
Mặc dù không thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng bro có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng các biện pháp sau:
- Duy trì chế độ ăn uống cân bằng: Bổ sung đủ canxi và vitamin D mỗi ngày.
- Tăng cường vận động ngoài trời để hấp thụ ánh nắng – nguồn vitamin D tự nhiên.
- Uống đủ nước giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận.
- Hạn chế rượu, thuốc lá và chất kích thích.
- Thăm khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử bệnh thận.
- Giữ tinh thần lạc quan, tránh căng thẳng – yếu tố ảnh hưởng đến nội tiết tố trong cơ thể.
Điều trị bệnh cường cận giáp như thế nào?
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại cường cận giáp và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Điều trị cường cận giáp nguyên phát
- Phẫu thuật tuyến cận giáp: Loại bỏ khối u hoặc tuyến phì đại – phương pháp hiệu quả và triệt để nhất.
- Thuốc Calcimimetics: Giúp giảm tiết hormone PTH và hạ nồng độ canxi trong máu, phù hợp với người không thể phẫu thuật.
- Bổ sung vitamin D: Giúp ổn định chuyển hóa canxi và hỗ trợ sức khỏe xương.
- Thuốc Bisphosphonates: Làm giảm mất xương, tăng mật độ xương và phòng loãng xương.
Điều trị cường cận giáp thứ phát
- Bổ sung canxi và vitamin D đầy đủ theo hướng dẫn bác sĩ.
- Thuốc giảm hấp thu phosphate, đặc biệt cho bệnh nhân suy thận mạn.
- Theo dõi định kỳ nồng độ canxi, phosphate và hormone PTH để điều chỉnh kịp thời.
Chế độ hỗ trợ điều trị
- Uống nhiều nước mỗi ngày.
- Tập thể dục thường xuyên để tăng sức bền xương.
- Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia.
- Trao đổi với bác sĩ về chế độ ăn phù hợp và theo dõi sức khỏe định kỳ.
Cường cận giáp là bệnh lý nội tiết có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Việc hiểu rõ triệu chứng, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sẽ giúp người bệnh phòng ngừa, theo dõi và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm như loãng xương hay sỏi thận.
👉 Hãy chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ hệ xương và cân bằng nội tiết tốt nhất.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
