Tổng quan chung
Bệnh có hai thể chính:
- Beriberi ướt: chủ yếu ảnh hưởng đến hệ tim mạch.
- Beriberi khô: chủ yếu gây tổn thương hệ thần kinh ngoại biên.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, Beriberi có thể dẫn đến bệnh não Wernicke hoặc hội chứng Korsakoff – những biến chứng nguy hiểm có khả năng gây tổn thương não vĩnh viễn.
Triệu chứng nhận biết
Triệu chứng phụ thuộc vào thể bệnh:
🔹 Beriberi ướt (liên quan tim mạch):
- Khó thở, đặc biệt khi vận động.
- Chân sưng phù do ứ dịch.
- Tim đập nhanh, mạnh, có thể tiến triển đến suy tim.
🔹 Beriberi khô (liên quan thần kinh):
- Tê, ngứa ran ở chân tay, bắt đầu từ chi dưới rồi lan dần lên trên.
- Yếu cơ, khó đi lại, vận động kém linh hoạt.
- Tổn thương thần kinh ngoại biên gây đau nhức hoặc mất cảm giác.
🔹 Trường hợp nặng:
- Bệnh não Wernicke: lú lẫn, mất phối hợp vận động, nhìn đôi hoặc rung giật nhãn cầu.
- Hội chứng Korsakoff: mất trí nhớ ngắn hạn, không hình thành ký ức mới, ảo giác.
Nguyên nhân chính
- Thiếu vitamin B1 trong khẩu phần ăn (gạo xát trắng, ăn ít ngũ cốc nguyên hạt, thịt cá, đậu).
- Uống rượu bia nhiều → cản trở hấp thu và chuyển hóa thiamine.
- Bệnh lý đường tiêu hóa (Crohn, celiac) gây giảm hấp thu.
- Nhu cầu thiamine tăng cao (phụ nữ mang thai, cho con bú, người bệnh mạn tính, stress chuyển hóa).
👉 Nhu cầu trung bình: 0,4 mg thiamine/kg/24 giờ. Nếu không đạt, nguy cơ cao xuất hiện triệu chứng tê phù.
Đối tượng nguy cơ cao
- Người cao tuổi.
- Người nghiện rượu, thuốc lá.
- Người mắc bệnh tiểu đường, HIV/AIDS.
- Người từng phẫu thuật, chạy thận nhân tạo.
- Phụ nữ mang thai bị nôn nghén nhiều.
- Người mắc cường giáp hoặc tiêu chảy kéo dài.
Chẩn đoán
- Khám lâm sàng: đánh giá phù nề, yếu cơ, rối loạn cảm giác.
- Xét nghiệm máu: đo nồng độ thiamine, men chuyển hóa.
- Đánh giá chức năng tim (ECG, siêu âm tim) nếu nghi beriberi ướt.
- Khám thần kinh: kiểm tra phối hợp vận động, phản xạ, trí nhớ.
Phòng ngừa bệnh Beriberi
- Ăn uống đầy đủ thiamine: ngũ cốc nguyên hạt, thịt heo, cá, các loại đậu, rau xanh.
- Hạn chế rượu bia để tránh giảm hấp thu vitamin.
- Bổ sung vitamin B1 cho người thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng: nâng cao nhận thức về vai trò của vitamin B1.
Điều trị
- Bổ sung thiamine:
- Uống viên vitamin B1 trong trường hợp nhẹ.
- Tiêm thiamine tĩnh mạch hoặc bắp trong trường hợp nặng.
- Điều chỉnh chế độ ăn: tăng cường thực phẩm giàu vitamin B1.
- Điều trị hỗ trợ: kiểm soát biến chứng tim mạch và thần kinh.
Bệnh Beriberi là hậu quả của việc thiếu hụt vitamin B1 kéo dài, có thể dẫn đến tổn thương tim mạch và thần kinh nặng nề. Việc phát hiện sớm – bổ sung thiamine kịp thời – duy trì chế độ ăn giàu dinh dưỡng là chìa khóa để phòng ngừa và điều trị hiệu quả.
👉 Hãy chú ý đến chế độ ăn, hạn chế rượu bia và bổ sung vitamin B1 đúng cách để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
