Việc hiểu rõ loạn thị là gì, nguyên nhân, triệu chứng cũng như phương pháp phòng ngừa sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ thị lực và giữ cho đôi mắt luôn khỏe mạnh.
Tổng Quan Chung
Loạn thị là tật khúc xạ ở mắt xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể không đều, làm các tia sáng khi đi vào mắt bị khuếch tán thay vì hội tụ lại một điểm duy nhất. Điều này khiến hình ảnh mà mắt nhìn thấy trở nên méo mó, nhòe hoặc không rõ ràng.
Tình trạng này có thể xảy ra với bất kỳ ai, không phân biệt giới tính hay độ tuổi. Thậm chí, nhiều trường hợp loạn thị đã có từ khi mới sinh ra và tồn tại âm thầm cho đến khi được phát hiện trong quá trình khám mắt định kỳ.
Theo các chuyên gia nhãn khoa, loạn thị rất phổ biến – cứ 3 người thì có 1 người mắc. Loạn thị có thể tồn tại độc lập hoặc đi kèm với cận thị, viễn thị, khiến thị lực càng giảm sút nếu không được điều chỉnh kịp thời.
Hãy chú ý lắng nghe tín hiệu từ đôi mắt và đi khám ngay khi nhận thấy tầm nhìn bị hạn chế, mờ hoặc méo so với trước.
Triệu Chứng
Những người mắc tật loạn thị thường gặp các dấu hiệu nhận biết sau:
Mắt mờ, nhìn hình ảnh bị nhòe hoặc méo mó dù ở khoảng cách gần hay xa.
Tầm nhìn đôi hoặc ba: Khi nhìn một vật, mắt thấy nhiều bóng mờ chồng lên nhau, gây khó chịu và mỏi mắt.
Khó tập trung khi nhìn: Mắt mất nhiều thời gian để lấy nét, đặc biệt khi thay đổi hướng nhìn.
Nhức mỏi mắt, chảy nước mắt thường xuyên, nhất là khi làm việc lâu trước màn hình máy tính hoặc đọc sách.
Một số người còn bị đau đầu, đau cổ, vai gáy do mắt phải điều tiết liên tục để cố gắng nhìn rõ hơn.
Triệu chứng của loạn thị thường xuất hiện từ từ, dễ bị nhầm với mỏi mắt thông thường. Tuy nhiên, nếu không xử lý sớm, tình trạng sẽ ngày càng nặng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Nguyên Nhân
Nguyên nhân gây ra loạn thị bao gồm:
Giác mạc có hình dạng không đều: Thay vì có độ cong hoàn hảo, giác mạc bị méo hoặc kéo dài về một hướng, khiến ánh sáng không tập trung đúng cách lên võng mạc.
Thủy tinh thể biến dạng: Không chỉ giác mạc, thủy tinh thể cũng có thể bị biến dạng và làm thay đổi đường đi của tia sáng.
Di truyền: Nếu bố hoặc mẹ bị loạn thị, khả năng con cái mắc bệnh sẽ cao hơn so với người bình thường.
Một số yếu tố khác như sẹo giác mạc do chấn thương, bệnh lý về mắt (giác mạc hình chóp), hay hậu quả của phẫu thuật mắt cũng có thể là nguyên nhân.
Đối Tượng Nguy Cơ
Loạn thị có thể gặp ở mọi người, nhưng những nhóm dưới đây có nguy cơ cao hơn:
Người có tiền sử gia đình bị loạn thị hoặc các tật khúc xạ khác. Nếu cả bố và mẹ đều mắc, khả năng di truyền sẽ tăng đáng kể.
Người từng bị tổn thương mắt hoặc có sẹo giác mạc, làm thay đổi cấu trúc bề mặt giác mạc.
Người bị cận thị hoặc viễn thị nặng, vì tật khúc xạ này có thể kéo theo loạn thị.
Người đã trải qua phẫu thuật mắt như mổ đục thủy tinh thể.
Người cao tuổi do quá trình lão hóa khiến giác mạc và thủy tinh thể thay đổi hình dạng.
Chẩn Đoán
Loạn thị thường phát triển âm thầm, do đó việc chẩn đoán cần thực hiện qua các bước kiểm tra chuyên khoa:
Đo thị lực bằng bảng chữ để đánh giá khả năng nhìn xa và gần.
Phoropter: Người bệnh sẽ nhìn qua nhiều thấu kính khác nhau để tìm loại cho hình ảnh rõ nhất.
Keratometer/Topographer: Dùng ánh sáng để đo độ cong của giác mạc, xác định mức độ bất thường.
Autorefractor: Chiếu ánh sáng vào mắt để đo khúc xạ, giúp bác sĩ xác định loại kính phù hợp.
Phòng Ngừa Bệnh
Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn, bạn có thể giảm nguy cơ hoặc hạn chế tiến triển loạn thị bằng cách:
Học tập và làm việc ở nơi đủ ánh sáng; tránh ánh sáng quá yếu hoặc quá mạnh gây hại cho mắt.
Cho mắt nghỉ ngơi sau mỗi 20–30 phút làm việc với máy tính hoặc thiết bị điện tử.
Khám mắt định kỳ để phát hiện và điều chỉnh tật khúc xạ sớm.
Bổ sung dinh dưỡng tốt cho mắt: Ăn nhiều thực phẩm giàu Vitamin A, lutein, omega-3 như cà rốt, rau bina, cá hồi…
Điều Trị
Tùy theo mức độ loạn thị, bác sĩ có thể áp dụng:
Kính thuốc: Biện pháp đơn giản, an toàn và phổ biến nhất. Kính gọng hoặc kính áp tròng giúp điều chỉnh tia sáng hội tụ đúng vị trí.
Phẫu thuật khúc xạ: Dùng tia laser hoặc dao vi phẫu để định hình lại giác mạc. Các kỹ thuật phổ biến gồm LASIK, PRK, LASEK, giúp cải thiện thị lực nhanh chóng và lâu dài.
Ortho-K (Orthokeratology): Đeo kính áp tròng cứng ban đêm để tạm thời thay đổi hình dạng giác mạc, giúp mắt nhìn rõ vào ban ngày mà không cần kính gọng.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
